Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy

Odkładanie na później załatwienia spraw związanych ze stosunkiem pracy może skończyć się tym, że pracownik zostanie pozbawiony możliwości ich dochodzenia.

Podstawę do tego stanowi instytucja „przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy” uregulowana przepisami art. 291-295 kodeksu pracy (kp). Mechanizm ten działa w obydwie strony, więc również roszczenie pracodawcy w stosunku do pracownika może ulec przedawnieniu.

Przedawnienie Instytucja przedawnienia, wbrew obiegowym opiniom, nie polega na tym, iż po upływie pewnego okresu czasu nasze roszczenie wygasa. Gdyby tak było, np. wypłata przedawnionej kwoty pieniężnej ze stosunku pracy byłaby w istocie bezpodstawnym wzbogaceniem się pracownika i podlegała zwrotowi jako świadczenie nienależne.
Przedawnienie nie ma żadnego wpływu na istnienie lub wygaśnięcie roszczenia ze stosunku pracy. Jest jedynie barierą w dochodzeniu spełnienia świadczenia podnoszoną przez osobę zobowiązaną ze względu na jego dawność. Ta różnica ma ogromne znaczenie, bowiem spełnienie przedawnionego roszczenia jest ważne i skuteczne. Po spełnieniu przedawnionego roszczenia nie można domagać się jego zwrotu argumentując, iż było przedawnione. Osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia może zrzec się prawa do skorzystania z zarzutu przedawnienia, jednak by takie zrzeczenie się było ważne musi ono nastąpić po terminie upływu przedawnienia.

Terminy przedawnienia Podstawowy termin przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy wynosi 3 lata – począwszy od daty, w której roszczenie stało się wymagalne. Roszczenie staje się wymagalne z dniem, w którym dłużnik powinien spełnić świadczenie, np. wypłata wynagrodzenia do 10 dnia następnego miesiąca. Jednakże roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Te terminy mają także zastosowanie w zakresie dochodzenia przez pracodawcę odszkodowania w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11 kp oraz wyrównania szkody, którą poniósł pracodawca wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie. Kolejny wyjątek dotyczy naprawienia szkody wyrządzonej przez pracownika umyślnie. W tym zakresie zastosowanie znajdą bowiem przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z nimi termin przedawnienia upływa po 3 latach od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o szkodzie oraz o tym, że to pracownik jest zobowiązany do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym miało miejsce zdarzenie wyrządzające szkodę. Najdłuższy, bo 20 letni, jest termin przedawnienia, jeżeli szkoda powstała w wyniku zbrodni lub występku. Liczymy go od dnia wyrządzenia szkody. Odmiennie od poprzedniego przypadku nie ma tu znaczenia kiedy pracodawca dowiedział się o szkodzie i o tym, że osobą zobowiązaną do jej naprawienia jest pracownik. Ostatnią kategorię stanowią roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozstrzygania sporów (jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w kodeksie przed sądem lub takim organem). Przedawniają się one z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.

Rafał Rzepecki

Download PDF
Powrót Drukuj stronę