Odpowiedzialność porządkowa

Kodeks pracy określa, w jakich sytuacjach, w jaki sposób, a także w jakim trybie pracodawca może ukarać pracownika (art. 108 – 113 kp). Ponieważ przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie jest możliwa ich zmiana, ani też modyfikowanie na niekorzyść pracownika treści przez nie regulowanych. Oznacza to m.in., że pracodawca nie może stosować innych kar porządkowych, niż przewidziane są kodeksem pracy.

Katalog kar (i podstawy ich zastosowania) jest zamknięty.

1. kara upomnienia i kara nagany mogą być zastosowane za nieprzestrzeganie przez pracownika:
- ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy,
- przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przepisów przeciwpożarowych,
- przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

2. kara pieniężna może być zastosowana za nieprzestrzeganie przez pracownika:
- przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przepisów przeciwpożarowych,
- opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia,
- stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.
Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1-3 kp.
Przy stosowaniu kary bierze się pod uwagę w szczególności rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy. Można więc kwestionować okoliczność, iż dane zachowanie pracownika uzasadniało ukaranie go upomnieniem, a nie naganą, czy karą pieniężną.

Procedura
Zachowanie przez pracodawcę wymogów proceduralnych związanych z zastosowaniem wobec pracownika kary porządkowej jest o tyle istotne, iż każde uchybienie w tym zakresie stanowić może podstawę do wniesienia sprzeciwu. Sprzeciw wnosi się w terminie 7 dni od pisemnego zawiadomienia o ukaraniu.

Zasadnym będzie wnoszenie sprzeciwu, jeżeli:
- ukaranie nastąpiło po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia,
- kara została zastosowana bez uprzedniego wysłuchania pracownika.
Pracodawca ma 14 dni na rozpatrzenie sprzeciwu (w tym czasie musi wystąpić i rozpatrzeć stanowisko reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej). Jeżeli w tym czasie pracodawca nie odrzuci sprzeciwu, uznaje się, iż uwzględnił go i odstąpił od zastosowania kary.
Jeżeli pracownik wniósł sprzeciw, pracodawca odrzucił go, zaś pracownik podtrzymuje swoje stanowisko, iż kara jest niezasadna, nazbyt surowa lub zastosowana z naruszeniem procedury karania, może w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia go o odrzuceniu jego sprzeciwu wystąpić do właściwego sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary.

Rafał Rzepecki (Region Rzeszowski)

Download PDF
Powrót Drukuj stronę