Odpowiedzialność materialna pracownika

Podstawowym obowiązkiem pracownika jest sumienne i staranne wykonywanie pracy i dbanie o dobro swojego zakładu pracy. Zdarza się jednak, że wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków pracownik wyrządził pracodawcy szkodę, za co kodeks pracy przewiduje odpowiedzialność materialną.

Przesłankami odpowiedzialności materialnej pracownika są: – poniesienie przez pracodawcę szkody, czyli uszczerbku w mieniu; – bezprawność działania pracownika, bądź zaniechania tego działania; – wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a wynikłą stąd szkodą; – wina pracownika.

Obowiązujące przepisy przewidują dwojaką odpowiedzialność materialną pracowników: ogólną (dotyczy działalności wszystkich pracowników) i szczególną (wynikającą z powierzenia pracownikowi mienia należącego do pracodawcy).

Odpowiedzialność materialna ogólna

Wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę oraz za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda ta wynikła. W takiej sytuacji pracodawca zobowiązany jest wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody. W razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników, każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody – stosownie do stopnia, w jakim każdy z nich przyczynił się do jej powstania oraz stopnia winy. Jeśli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, wtedy wszyscy oni odpowiadają w równych częściach. Ważne! Odszkodowanie za szkodę ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Odpowiedzialność materialna za powierzone mienie

Jest szczególnym rodzajem odpowiedzialności, która uzależniona jest od wyrządzenia szkody w mieniu powierzonym pracownikowi przez pracodawcę z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się z niego. Przedmiotem powierzenia może być każde mienie, m.in.: 1) pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności; 2) narzędzia, instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej, odzież, obuwie robocze. Za szkodę powstałą w mieniu, powierzonym na powyższych zasadach, pracownik odpowiada w pełnej wysokości. Warunkiem odpowiedzialności jest prawidłowe powierzenie pracownikowi mienia i jego zabezpieczenie, zapewniające możliwość zwrotu lub wyliczenia się z niego. Ważne! Od odpowiedzialności tej pracownik może się uwolnić, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających prawidłowe zabezpieczenie powierzonego mu mienia. Jeśli mienie zostało powierzone z obowiązkiem wyliczenia się kilku pracownikom (łącznie), wtedy powstaje odpowiedzialność wspólna. Ponoszą ją przede wszystkim pracownicy zatrudnieni w danym zakładzie pracy lub w jego wydzielonej części (gdzie odbywa się sprzedaż, produkcja lub świadczenie usług albo przechowuje się mienie stanowiące przedmiot powierzenia i oddzielnego wyliczania). Podstawą łącznego powierzenia pracownikom mienia jest zawarcie z nimi przez pracodawcę pisemnej umowy o odpowiedzialności materialnej, określającej w szczególności zakres odpowiedzialności pracowników, którzy ją zawarli. Jednak w razie ustalenia, że szkoda w całości lub w części została spowodowana przez jednego lub niektórych pracowników, za całość szkody lub stosowną jej część odpowiadają tylko sprawcy szkody.

Barbara Staszczak (Region Rzeszowski)

Download PDF
Powrót Drukuj stronę