Zmiana harmonogramu na prośbę pracownika – na co musimy uważać?

Pytanie czytelnika:

Tworzymy dla pracowników harmonogramy czasu pracy. Niekiedy osoby nimi objęte występują w trakcie okresu harmonogramowego o zmianę najczęściej chcą się zamienić z innym pracownikiem. Czy możemy się na takie zmiany zgadzać? Jeżeli tak, to na co powinniśmy w takich przypadkach zwrócić szczególną uwagę?

Odpowiedź eksperta:

Pracodawca może zgodzić się na taki wniosek pracownika (pracowników) – nie będzie to działanie traktowane jako omijanie przepisów o tworzeniu harmonogramów, gdyż podjęte jest na prośbę zatrudnionych osób, w ich interesie. Bezwzględnie jednak zmiana taka nie może naruszać przepisów o czasie pracy. Przede wszystkim naruszenia mogą być związane z dobą pracowniczą, minimalnymi odpoczynkami oraz przekroczeniami norm czasu pracy.

Grafiki czasu pracy  tworzone są na okresy co najmniej miesięczne. Ostrożnie należy podchodzić do zmian harmonogramów dokonywanych przez pracodawcę. MPiPS w swoim stanowisku z 18 października 2013 r., wskazało, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie regulują sytuacji modyfikacji grafików. Z art.  129 Kodeksu pracy nie wynika ani zakaz dokonywania zmian, ani też ich dopuszczalność. Według ministerstwa pracy źródłem ewentualnych  zmian mogą być przyczyny obiektywne. Ponadto, jak dodaje ministerstwo,  legislator nie określił także, z jakim wyprzedzeniem modyfikacje harmonogramu pracy mogą być przeprowadzone (może to wynikać z prawa wewnątrzzakładowego).

Ważne! Dopuszczenie dowolnych zmian rozkładu czasu pracy przez pracodawcę prowadziłoby do tego, że obowiązek tworzenia harmonogramów stawałby się w skrajnych przypadkach sztuczny. Z jednej strony pracownik musiałby otrzymywać miesięczny grafik, z drugiej – pracodawca mógłby go co chwilę zmieniać.

Harmonogramy czasu pracy mają walor ochronny dla pracowników. Informują ich z wyprzedzeniem, w jakich dniach i godzinach w danym okresie będą zobowiązani pracować; dając wiedzę na temat zapotrzebowania czasowego na ich pracę i ograniczając możliwość  niespodziewanych zmian w tym zakresie. Wniosek pracownika o zmianę harmonogramu  jest jednak składany w jego interesie, pracownik kieruje się jakąś swoją potrzebą. Pracodawca może taki wniosek  zaakceptować. Jeżeli zmiana rozkładu ma jednocześnie dotyczyć drugiej osoby (pracownicy zamieniają się godzinami pracy) – drugi z pracowników powinien wyrazić na taką zmianę zgodę.

Wskazówka:  Wyrażając zgodę na zmianę harmonogramu czasu pracy, pracodawca musi jednak przeanalizować sytuację związaną z czasem pracy obu pracowników:

- zmiana nie może spowodować ponownego rozpoczęcia pracy w ciągu 24 godzin od poprzedniego rozpoczęcia pracy (chyba, że stosowane są zmienne rozkłady czasu pracy na podstawie art. 140[1] kp);

- zmiana nie może skutkować skróceniem minimalnego 11-godzinnego odpoczynku dobowego oraz minimalnego odpoczynku tygodniowego;

- należy pamiętać o normach czasu pracy – przykładowo, jeżeli pracownik wypracowałby w danej dobie już swoje 8 godzin i miałby nadal pracować za pracownika, z którym się zamienił, nastąpiłoby przekroczenie dobowej normy czasu pracy i tym samym byłaby to praca w godzinach nadliczbowych.

Podstawa prawna:

art. 129, art. 140[1]ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.).

Marek Rotkiewicz

prawnik, specjalista prawa pracy

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę