Świadczenia na wakacje z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

W wielu zakładach pracy istnieje możliwość otrzymania dofinansowania do wypoczynku pracownika i jego rodziny. Zapisy ustawy o ZFŚS zawierają wykaz dopuszczalnych form takiego dofinansowania.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych mają obowiązek utworzyć pracodawcy, którzy zatrudniają na dzień 1 stycznia danego roku kalendarzowego co najmniej 20 pracowników (chociaż nie jest to obowiązek bezwarunkowy). Mali pracodawcy, zatrudniający mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, mogą fakultatywnie tworzyć Fundusz lub wypłacać świadczenie urlopowe (art. 3 ust. 3 ustawy o zfśs).

Czy jest jakaś różnica pomiędzy świadczeniem urlopowym a tzw. wczasami pod gruszą?

„Wczasy pod gruszą” to potoczna nazwa świadczenia w postaci dopłaty do kosztów wypoczynku organizowanego indywidualnie przez pracownika. Nie można tego świadczenia utożsamiać ze świadczeniem urlopowym, gdyż charakter i zasady ich wypłaty są odmienne. Dopłaty w formie wczasów pod gruszą są najczęściej rodzajem pomocy finansowej udzielanej osobom, które nie korzystają z zorganizowanego wypoczynku, lecz same organizują ten wypoczynek. Wczasy pod gruszą są zwolnione od opodatkowania do kwoty 380 zł. rocznie.

Świadczenie urlopowe jest alternatywną formą dofinansowania wypoczynku pracownika. Gdy w zakładzie pracy wypłacane są świadczenia urlopowe przysługują one wszystkim pracownikom; warunkiem jego otrzymania jest skorzystanie przez pracownika z urlopu wypoczynkowego w wymiarze minimum 14 kolejnych dni kalendarzowych. Aby uzyskać świadczenie pracownik nie musi składać żadnego wniosku, a podatek odprowadza się od całej kwoty świadczenia.

Pracodawca przyznając dofinansowanie do wypoczynku powinien kierować się kryteriami socjalnymi oraz zapisami regulaminu. W szczególności regulamin ZFŚS powinien określać:

-  częstotliwość przyznawania świadczeń np. raz lub dwa razy do roku,

-  długość wypoczynku, który uprawnia do ubiegania się o dofinansowanie,

-  formę wniosków, termin i sposób ich składania,

-  wymagane dokumenty np. oświadczenia potwierdzające dochody innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z pracownikiem, potwierdzenie wypoczynku pracownika bądź jego dziecka,

-  świadczenia przysługujące emerytowanym pracownikom zakładu.

Pracodawca uzgadnia treść regulaminu z zakładową organizacją związkową, a jeśli ona nie funkcjonuje, z przedstawicielem pracowników wybranym przez załogę.

Współpraca ze związkami zawodowymi w zakresie ZFŚS nie ogranicza się tylko do ustalenia zapisów w regulaminie czy podziału środków w corocznym planie wydatków. Art. 27 ustawy o związkach zawodowych stanowi, że uzgodnieniu ze związkami zawodowymi podlega również przyznawanie pracownikom świadczeń z funduszu socjalnego. W praktyce oznacza to konieczność udziału przedstawicieli związków w okresowych spotkaniach w trakcie których przyznawane są świadczenia i określana jest jej wysokość. Mowa tu szczególnie o bezzwrotnych zapomogach, czy innych świadczeniach rzeczowych i pieniężnych, których wysokość nie wynika w sposób bezpośredni z regulaminu, lecz z indywidualnej oceny sytuacji rodzinno-materialnej pracownika.

Czy wypoczynek krótszy niż 14 dniowy również może zostać sfinansowany ze środków ZFŚS?

Tak, ale pod warunkiem, że przewidują to zapisy regulaminu ZFŚS.

Z kolei przepisy prawa pracy stanowią, że co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 dni kalendarzowych. Okres ten należy uznać za minimalną przerwę, która w ocenie ustawodawcy pozwala na choćby częściową realizację celów urlopu wypoczynkowego – czyli regenerację sił fizycznych i psychicznych pracownika. Dlatego też najczęściej regulamin ZFŚS określa konkretną liczbę dni urlopu wypoczynkowego, uprawniającą do ubiegania się o dofinansowanie.

Czy pracownik przebywający na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim lub wychowawczym może otrzymać dofinansowanie do wypoczynku?

Okres wskazanych nieobecności w pracy z reguły wyklucza możliwość skorzystania z urlopu wypoczynkowego. Jeśli zatem regulamin ZFŚS uzależnia otrzymanie „wczasów pod gruszą” od wykorzystania określonej w regulaminie liczby dni urlopu wypoczynkowego, to pracownik przebywający na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim nie skorzysta ze świadczenia.

Czy dofinansowanie przysługuje tylko za wycieczkę zorganizowaną?

Nie tylko.

Dofinansowanie może dotyczyć zarówno wypoczynku zorganizowanego w formie wczasów, wypoczynku łączonego z pobytem w sanatorium na leczenie lub rekonwalescencję, ale też wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie np. agroturystyka, wynajem kwater prywatnych. Dofinansowanie przysługuje również za wypoczynek zorganizowany poza granicami kraju.

Wysokość dopłat jest uwarunkowana wysokością dochodów w rodzinie.

Czy pracownik otrzyma dofinansowanie do wypoczynku dzieci?

Tak.

Pracodawca może przewidzieć taką możliwość dofinansowania, z zachowaniem kryterium socjalnego. Dofinansowanie obejmie wówczas wypoczynek dzieci pracownika zorganizowany w formie kolonii, obozów, zielonych szkół. Dodatkowo pracodawca może żądać potwierdzenia takiego wypoczynku w formie rachunku, faktury, zaświadczenia.

Czy emeryci i renciści – byli pracownicy zakładu, mogą ubiegać się o dofinansowanie?

Tak.

Zgodnie z ustawą o ZFŚS ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu socjalnego mogą korzystać emeryci i renciści – byli pracownicy zakładu. Status emeryta został określony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1991r. (I PZP 56/91) – pracownik zaprzestaje pracy i nabywa prawo do emerytury to staje się emerytem – byłym pracownikiem tego zakładu pracy, u którego był bezpośrednio (ostatnio) zatrudniony przed nabyciem tego prawa.

 

Stan prawny na dzień 28.07.2015r.

Maria Szwajkiewicz, dział prawny RG NSZZ „Solidarność” w Gdańsku

Download PDF
Powrót Drukuj stronę