Nowe zasady zwolnień od pracy z tytułu opieki nad dzieckiem do lat 14

Opinia prawna

Ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1268, ze zm.) zostały wprowadzone nowe zasady udzielania zwolnień od pracy dla sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 14, które weszły w życie z dniem 2 stycznia 2016 r.

Zmieniony art. 188 Kodeksu pracy otrzymał brzmienie:

Art. 188.

§ 1. Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

§ 2. O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia, o którym mowa w § 1, decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym.

§ 3. Zwolnienie od pracy, o którym mowa w § 1, udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.”;

Powyższe przepisy mogą stwarzać pewne trudności interpretacyjne w powszechnym stosowaniu, a większe trudności w odniesieniu do nauczycieli.

Pomiędzy dotychczasowym a nowym art. 188 Kodeksu pracy występują trzy zasadnicze różnice:

1. Zwolnienia od pracy udziela się w wymiarze 16 godzin albo 2 dni w ciągu roku kalendarzowego; dotychczas przysługiwało zwolnienie od pracy na 2 dni w ciągu roku kalendarzowego.

2. O sposobie wykorzystania zwolnienia w danym roku kalendarzowym decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie zwolnienia.

3. Zwolnienie od pracy dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika.

Pewne wątpliwości interpretacyjne dotyczą pytania z par. 1 w art. 188 Kodeksu pracy, czy przysługujące pracownikowi zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni można rozłożyć do wykorzystania tylko na 2 dni, czy też pracownik może wykorzystać te 16 godzin w częściach większych niż 2 dni. Wykładnia logiczna i celowościowa przemawia za drugim rozwiązaniem – że 16 godzin można wykorzystać w częściach przypadających w więcej niż dwóch dniach w okresie roku kalendarzowego.

Gdyby bowiem ustawodawca miał zamiar uprawnić pracownika do wykorzystania zwolnienia od pracy tylko w czasie 2 dni, wychodząc z założenia, że 1 dzień wynosi 8 godzin, to nie musiałby „rozmieniać” tych 2 dni na 16 godzin. Również z uzasadnienia do projektowanej zmiany art. 188 Kodeksu pracy wynika, że wolą ustawodawcy było uelastycznienie możliwości wykorzystania dni wolnych stosownie do potrzeb, ponieważ „wielokrotnie zdarzają się sytuacje (wizyty lekarskie, szczepienia, zebrania szkolne) powodujące konieczność zwolnienia się z pracy na 2-3 godziny, bez potrzeby wykorzystania całodziennego zwolnienia na dziecko, proponuje się zracjonalizowanie kształtu tego zwolnienia, poprzez wprowadzenie możliwości wykorzystania go w wymiarze godzinowym, co znacznie bardziej odpowiada celowi korzystania ze zwolnienia na dziecko, jakim jest załatwienie spraw związanych z jego wychowywaniem”. Jeżeli pracownik może wykorzystać zwolnienie od pracy, np. na 2 lub 3 godziny, przy założeniu, że 1 dzień pracy wynosi 8 godzin, to pozostałe 14 lub 13 godzin nie będzie już możliwe do wykorzystania w ciągu 2 dni razem z wykorzystanymi już godzinami i będą musiały być rozłożone na części większe niż 2 dni.

Na pytanie, czy przewidziane w par. 2 art. 188 Kodeksu pracy postanowienie, że o sposobie wykorzystania zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie zwolnienia, oznacza, że decyduje on również o terminach wykorzystywania zwolnienia, należy odpowiedzieć twierdząco. Skoro bowiem, jak to stanowi się w omawianym przepisie, pracownik decyduje o sposobie wykorzystania zwolnienia w pierwszym wniosku o udzielenie zwolnienia, to musi określić w nim również, w jakich częściach i w jakich terminach będzie korzystał ze zwolnienia od pracy.

 

Tomasz Gryczan – aplikant radcowski

Bogumił Soczyński - radca prawny

Download PDF
Powrót Drukuj stronę