3 maja 1791 – Konstytucja 3 Maja

Przed 220 laty, 3 maja 1791 roku sejm przyjął Ustawę Rządowa zwaną Konstytucją 3 maja.

Konstytucja ta regulowała ustrój prawny Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Była to pierwsza konstytucja w Europie, a druga w świecie po amerykańskiej z 1787 roku. Konstytucja wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa łagodząc w ten sposób nadużycia pańszczyzny.  Znosiła także liberum veto, które przed przyjęciem Konstytucji pozostawiało sejm na łasce każdego posła, który mógł unieważnić wszystkie podjęte przez sejm uchwały. Konstytucja przyznawała władzę narodowi, aczkolwiek naród nie do końca został zdefiniowany, dlatego że w różnych artykułach są różne definicje narodu. Ustanowiono prawo powszechnej niepodległości oraz trójpodział władzy na ustawodawczą – dwuizbowy parlament, wykonawczą – król, i sądowniczą. By wzmocnić jedność i bezpieczeństwo Rzeczypospolitej konstytucja zniosła Unię Polsko-Litewską na rzecz państwa unitarnego tworząc oficjalnie Rzeczpospolitą Polską.

Konstytucja obowiązywała tylko przez rok, zanim została obalona przez armię rosyjską wraz z konfederacją targowicką w wyniku przegranej wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku. Dzień 3 maja 1791 roku został uznany Świętem Konstytucji 3 Maja. Obchody tego święta były zakazane podczas rozbiorów, a ponowne obchodzenie zostało wznowione w II Rzeczypospolitej w 1919 roku. Po II wojnie światowej władze PRL-u zabroniły obchodzenie tego święta, a oficjalnie zostało ono zdelegalizowane w 1951 roku. Po upadku komunizmu od 1990 roku Święto Konstytucji 3 Maja jest ponownie uroczyście obchodzone w całej Polsce.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę