28 kwietnia 1947. „Akcja Wisła”

Operacja przeprowadzona przez Grupę Operacyjną „Wisła” zwaną potocznie „Akcją Wisła” rozpoczęła się 28 IV 1947 roku. Wysiedlenia z terenów Polski południowo-wschodniej objęły Ukraińców, Łemków oraz rodziny mieszane polsko-ukraińskie.

Akcja wysiedleńcza z lat 1944-1946 nie przyniosła efektów zamierzonych przez władze komunistyczne , ponieważ część ludności z Łemkowszczyzny uniknęła wysiedleń. Władze polskie zaproponowały Związkowi Sowieckiemu drugi etap „wymiany ludności”, czyli powtórzenie akcji wysiedleńczej „niewygodnych” mieszkańców południowo-wschodniej Polski na tereny Ukrainy, jednak sowieci odrzucili tę propozycją, obawiając się napływu tych, którzy wcześniej uniknęli deportacji na wschód, mogących wzmocnić opozycję antykomunistyczną na Ukrainie.

Podstawowym argumentem propagandy komunistycznej usprawiedliwiającym wysiedlenia, była potrzeba walki z ciągle jeszcze aktywną Ukraińską Powstańczą Armią. Głównym założeniem planu było przesiedlenie ludności i osiedlenie jej w jak największym rozproszeniu. W dniu ewakuacji od świtu obstawiano wojskiem całe miejscowości, by nie dopuścić do ucieczki ludności cywilnej. Mieszkańcy dostawali kilka godzin na spakowanie dobytku i opuszczenie domów, a wagę bagażu określono na 25 kg od osoby. Wielu spośród przesłuchiwanych na miejscu trafiało do aresztu, skąd wywożono ich do obozu w Jaworznie, który stał się symbolem haniebnej akcji władz polskich. Transporty na tak zwane Ziemie Odzyskane napływały w ogromnych ilościach, w sumie do 15 sierpnia 1947 roku wysiedlono prawie 140 tys. osób. Najwięcej wysiedlonych osadzono w województwie olsztyńskim – 55 tysięcy osób, szczecińskim – około 48 tysięcy oraz wrocławskim – około 21 tysięcy. Wysiedlenia doprowadziły do kompletnej dewastacji i upadku gospodarczego terenów południowo-wschodniej Polski. Większość wsi została całkowicie wyludniona, a zabudowania uległy zniszczeniu.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę