27 marca 1945 – Proces szesnastu

„Wielka trójka”, czyli przedstawiciele USA, Wielkiej Brytanii i ZSRS, na konferencji w Jałcie w lutym 1945 r. postanowili o podziale powojennej Europy. Z decyzjami tej konferencji nie pogodził się polski rząd emigracyjny w Londynie. Nic dziwnego, jego istnienie zostało na konferencji całkowicie zignorowane. Sprzeciw polskiego rządu emigracyjnego był symboliczny. W tej sytuacji parlament Polski Podziemnej (Rada Jedności Narodowej) postanowił uznać ustalenia z Jałty. Ostatnią nadzieją dla polskich ugrupowań niepodległościowych było wejście do deklarowanego w Jałcie rządu „jedności narodowej”. Pierwsze spotkanie delegacji Armii Krajowej i ugrupowań politycznych z przedstawicielami sowieckimi odbyło się 4 marca w Pruszkowie. Stronie polskiej wręczono wówczas zaproszenie dla gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadzka” (ostatniego Komendanta Głównego AK) i wicepremiera Jana Jankowskiego. Pomimo ostrzeżeń Rady Jedności Narodowej, 27 i 28 marca przedstawiciele polskich władz (16 osób) udali się na spotkanie ze sztabem sowieckiego marszałka Żukowa. Wszyscy zostali aresztowani przez NKWD i przewiezieni do Moskwy. Po sfingowanym procesie 21 czerwca 1945 r. zostali skazani na wyroki od 4 miesięcy do 10 lat (gen. Okulicki) pozbawienia wolności. Okulicki oraz kilka innych osób zostało później zamordowanych w więzieniach. Mocarstwa zachodnie przyjęły moskiewskie wyroki bez zmrużenia oka.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę