22 stycznia 1863. Rocznica powstania styczniowego

22 stycznia 1863 roku wybuchło Powstanie styczniowe. Bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania była tzw. branka, ogłoszona na terenie Królestwa Polskiego, czyli przymusowy pobór do carskiego wojska. Tymczasowy Rząd Narodowy wezwał naród do powstania przeciwko Rosji. Już od roku 1860 sytuacja w Królestwie była bardzo napięta. Pojawiały się liczne manifestacje o wydźwięku niepodległościowym i antyrosyjskim.
Brutalne rozbijanie protestów przez carat zradykalizowało nastroje. 22 stycznia 1863 r. sześć tysięcy powstańców zaatakowało rosyjskie garnizony w Królestwie Polskim (w Królestwie stacjonowała 100-tysięczna armia rosyjska). Początek powstania był sukcesem. Powstańcy zaskoczyli Rosjan. Walki oddziałów leśnych były prowadzone w sposób podjazdowy. Wojna miała charakter partyzancki. Stoczono ok. 1200 bitew i potyczek.

W kwietniu 1864 roku aresztowano przywódcę powstania Romualda Traugutta i innych członków Rządu Narodowego. Cztery miesiące później stracono ich na stokach Cytadeli Warszawskiej. Powstanie styczniowe było najdłużej trwającym i najbardziej masowym ruchem niepodległościowym XIX w. Jego bilans był tragiczny. Zginęło, lub zostało straconych, ponad 30 tys. powstańców, 40 tys. zesłano na Sybir, a 10 tys. wyemigrowało. Po upadku powstania zlikwidowano autonomię Królestwa Polskiego, wielu miastom odebrano prawa miejskie, co doprowadziło je do upadku, odbierano majątki, a także rozpoczęła się rusyfikacja ziem polskich. Powstanie, mimo porażki, to wielkie dziedzictwo, które wychowało następne pokolenia.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę