20/21 sierpnia 1968. Inwazja na Czechosłowację

Nocą z 20 na 21 sierpnia 1968 r. wojska Związku Sowieckiego, Polski, Węgier, Bułgarii i NRD wkroczyły na terytorium Czechosłowacji. Rozpoczęła się operacja „Dunaj”, reakcja Kremla na „Praską Wiosnę”.

– Przebacz mi smutna Bratysławo/Hradcu Kralowy, zlata Praho/Za śmierć jaskółki tamtej wiosny/I polskie tanki nad Wełtawą – śpiewał Andrzej Garczarek w 1981 r.

Był to epilog Praskiej Wiosny, która zaczęła się 5 stycznia 1968 r. gdy przywódcą Komunistycznej Partii Czechosłowacji został Alexander Dubček. W swoim pierwszym przemówieniu ogłosił on konieczność zmian w życiu społecznym i gospodarczym kraju i przyznał, że w CSRS dochodziło do wypaczeń. W czerwcu 1968 r. zniesiono cenzurę. Organizowano demonstracje i spotkania, domagano się większej wolności, a pod naciskiem społeczeństwa otwarto granice, zrehabilitowano osoby bezprawnie skazane po 1948 r. Tego było za wiele dla Moskwy. W pierwszym rzucie inwazji wzięło udział 250 tys. żołnierzy, a w całej operacji – 600 tys. w tym 40 tys. żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. Ministrem Obrony Narodowej był wówczas Wojciech Jaruzelski. I sekretarza KC Aleksandra Dubčeka, premiera Oldřicha Černika i przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego Josefa Smrkovsky’ego, zatrzymano i przewieziono do Moskwy. W odruchu protestu Ryszard Siwiec, były żołnierz AK, filozof dokonał 8 września 1968 r. samospalenia w czasie dożynek na Stadionie Dziesięciolecia. 16 stycznia 1969 r. w centrum Pragi podpalił się student Jan Palach. W wyniku inwazji na Czechosłowację zginęło ok. 200 osób. Strona czechosłowacka zmuszona została szantażem i groźbami do wycofania się z podjętych reform. Partyjny ster uchwycił Gustáv Husák, zwolennik „normalizacji”.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę