20 listopada 1898. Ze Lwowa do Gdańska

Trudno dzisiaj wyobrazić sobie Targ Drzewny bez konnego pomnika króla Jana III Sobieskiego upamiętniającego jego wiedeńską wiktorię. Niektórzy gdańszczanie mają w familijnych zbiorach swoje zdjęcia z lat 30. ubiegłego stulecia przy tym pomniku. Tyle, że wykonane… we Lwowie, na Wałach Hetmańskich.

Pomnik, ufundowany przez miasto Lwów, został odsłonięty 20 listopada 1898 r. Uchwałę o wzniesieniu pomnika bohaterowi odsieczy wiedeńskiej rada miejska cesarsko-królewskiego wówczas Lwowa podjęła w jej dwóchsetną rocznicę w 1883 r. Pomnik był dziełem lwowskiego rzeźbiarza Tadeusza Barącza.

Król Jan III Sobieski, pochodzący z okolic Lwowa, przedstawiony został w żupanie i kontuszu, na wspiętym rumaku, przeskakującym obalone działo, kosz faszynowy i strzaskaną lawetę. Postać króla była zwrócona twarzą na południowy-wschód, skąd najczęściej nadchodziło niebezpieczeństwo dla Lwowa.

W lipcu 1944 roku Lwów został zajęty przez Związek Sowiecki. Postać króla miała być przerobiona na hetmana-buntownika Bohdana Chmielnickiego. W 1950 r. sowiecka Ukraina przekazała pomnik władzom polskim. Dziś jego miejsce w spacerowym ciągu miasta zajmuje pomnik poety Tarasa Szewczenki.

Do Gdańska pomnik trafił z Wilanowa. 26 czerwca 1965 r. został on ponownie odsłonięty. Przy pomniku Jana III Sobieskiego od lat 70. w Gdańsku manifestowała opozycja 3 maja i 11 listopada. Oryginalna tablica „Królowi Janowi III miasto Lwów” została zamontowana po 1989 roku.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę