1 czerwca 1926. 35 procent demokracji

Wybory parlamentarne w Polsce z 4 i 18 czerwca 1989 r. odbyły się na zasadach uzgodnionych między częścią opozycji, wspieranej przez NSZZ „S”, a stroną rządową w trakcie rozmów Okrągłego Stołu. Było to swoiste referendum „tak” czy „nie” dla PRL. Wybierano 460 posłów, z których 35 procent mogła wystawić opozycja oraz 100 senatorów. PZPR i jej satelici mieli zagwarantowaną obsadę co najmniej 299 miejsc w Sejmie. Parcie ku zmianom było tak silne, że zdjęcie z Lechem Wałęsą gwarantowało wybór. Opozycja solidarnościowa, zorganizowana wokół Komitetu Obywatelskiego, zdobyła wszystkie mandaty przeznaczone dla bezpartyjnych w Sejmie i 99 miejsc w Senacie.

Obóz władzy poniósł klęskę. Prestiżową porażką był przepadek niemal wszystkich kandydatów z listy krajowej. Z 35 kandydatów z listy mandaty zdobyli dwaj.

Ustawa nie zawierała przepisów przewidujących postępowanie w przypadku, gdyby część miejsc nie została obsadzona w pierwszej turze, gdyż ekipa komunistyczna nie przewidziała możliwości porażki kandydatów z listy krajowej. Przed II turą wyborów (18 czerwca) zmieniono ordynację wyborczą, aby wierchuszka partyjna dostała się do Sejmu. Strona solidarnościowa nie sprzeciwiła się zmianie ordynacji wyborczej w trakcie wyborów. Nieobsadzone 33 mandaty przeniesiono na okręgi wyborcze.

Symbolem wyborów został plakat z Garym Cooperem, nawiązujący do filmu „W samo południe”. Kampanię wspierali artyści o międzynarodowej sławie, np. Jane Fonda, Nastassja Kinski, Yves Montand, Joan Baez, Steve Wonder.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę