Świadczenia z funduszów związkowych wolnych od podatku dochodowego

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.) w przepisach art. 21 ust. 1 wskazuje przychody, które są wolne od podatku dochodowego. W długim katalogu zwolnień – 137 punktów – znajdujemy 4 odnoszące się do świadczeń wypłacanych z funduszów związkowych:

1. pkt 9: „jednorazowe zasiłki z tytułu urodzenia dziecka, wypłacane z funduszów związków zawodowych”.

– kwota takiego zasiłku nie została wskazana, co oznacza, iż zasiłek ten w każdej wysokości jest wolny od podatku;

– zasiłek z tytułu urodzenia dziecka jest zasiłkiem statutowym ujętym w § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały nr 5 XIX Krajowego Zjazdu Delegatów ws. działalności finansowej Związku,

2. pkt 26: zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2 280 zł”.

– przepis określa sytuacje wypłaty zapomogi, nie wskazuje natomiast źródeł jej finansowania – z tego wynika reguła, że może to być każde źródło, w tym fundusze organizacji związkowej;

– taka „zapomoga losowa” – jedna lub kilka, aby w wysokości wskazanej, czyli do 2 280 zł w roku kalendarzowym, była zwolniona od podatku musi być następstwem zdarzenia losowego, czyli zdarzenia nieprzewidzianego czy nagłego (np. kradzież, pożar, zalanie mieszkania przez sąsiada), które wywołuje niekorzystne skutki finansowe (np. utrata mienia, zwiększone wydatki);

– wysokość zapomogi zależna jest od wskazanych (udokumentowanych) kosztów lub wskazanego zdarzenia (np. śmierć związkowca lub członka jego rodziny), stąd co do zasady jest ona wypłacana na wniosek zainteresowanego lub innej upoważnionej osoby;

– taką zapomogą są zasiłki statutowe z tytułu śmierci członka Związku i z tytułu śmierci członka rodziny (§ 5 ust. 1 pkt 2 i3 wspomnianej wyżej uchwały nr 5), natomiast o innych zapomogach i konieczności ustalenia przez komisję zakładową (międzyzakładową) zasad ich przyznawania oraz wysokości mówi § 6 tej uchwały,

3. pkt 9a:„zapomogi, inne niż wymienione w pkt 26, wypłacane z funduszy zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej pracownikom należącym do tej organizacji, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 638 zł”.

– przepis dotyczy zapomóg innych niż zapomogi losowe ujęte w pkt 26, są to zatem zapomogi wypłacane w przypadkach nielosowych, bardziej zwyczajnych – przyczyną może być np. trudna sytuacja materialna rodziny, zmniejszenie lub brak wypłaty wynagrodzenia z powodu kłopotów finansowych pracodawcy;

– konieczne jest wskazanie potrzeby wypłaty zapomogi, czyli wniosek zainteresowanego lub innej upoważnionej osoby;

– do omawianej zapomogi odnosi się również § 6 uchwały nr 5;

– zapomogi motywowane przyczynami nielosowymi w mniejszym zakresie korzystają ze zwolnienia podatkowego, gdyż ich uzasadnienie nie jest tak radykalne, jak w przypadku zapomóg losowych,

4. pkt 67: „wartość otrzymanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, rzeczowych świadczeń oraz otrzymanych przez niego w tym zakresie świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł; rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi”.

– przed zmianą treści tego przepisu (nastąpiła w sierpniu 2009 r.) dotyczył on wyłącznie świadczeń rzeczowych, stąd występujące w zakończeniu ustalenie, które formy świadczeń nie mają charakteru rzeczowego – obecnie nie ma to już tak dużego znaczenia, gdyż przepis ujmuje zarówno świadczenia rzeczowe, jak i pieniężne;

– przepis wskazuje, że otrzymane świadczenia muszą się łączyć z finansowaniem działalności socjalnej, zdefiniowanej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.) – są to usługi świadczone na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi (w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego), udzielanie pomocy materialnej – rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej

pomocy na cele mieszkaniowe; tak szerokie ujęcie pozwala objąć np. pomoc świąteczną (w formie pieniężnej lub rzeczowej) czy paczki dla dzieci;

– środki na świadczenia mogą pochodzić z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszu organizacji związkowej, ważna jest przy tym

konieczność ich łącznego ujęcia – w ramach rocznej kwoty 380 zł pracownik może otrzymać z zfśs np. kwotę 200 zł, wówczas świadczenie związkowe jest zwolnione z podatku do kwoty 180 zł.

UWAGA: w myśl interpretacji tego przepisu dokonywanej przez pracowników Ministerstwa Finansów czy izb skarbowych, bony, talony czy inne znaki uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi nie tylko nie mają charakteru świadczeń rzeczowych (co wynika wprost z treści przepisu), lecz nie stanowią również świadczenia pieniężnego! W tej sytuacji bony czy talony nie podlegają zwolnieniu od podatku, zatem nie należy z nich korzystać (zamiast przyznać pomoc świąteczną w bonach, trzeba ją realizować w postaci gotówki).

 

Trzy omówione przepisy posługują się kwotą świadczenia wolnego od podatku – są to odrębne przejawy wspierania uprawnionych, stąd wynika odrębność tych kwot. Jeśli uprawniony otrzymałby z każdego z tych źródeł maksymalną pomoc, to w roku kalendarzowym w ich ramach ma ona wartość 3 298 zł (2 280+638+380) wolną od podatku.

  Koordynator Dz. Prawnego

 dr Waldemar Uziak

  

Stan prawny na dzień: 5.03.2012 r.

 

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę