Działalność związkowa na parkingach placówki handlowej

Bywa, że pracodawca stara się usunąć działaczy związkowych rozdających ulotki informacyjne z parkingu sklepów wielkopowierzchniowych, twierdząc, że to teren prywatny. Co o tym mówi prawo? 

Przede wszystkim grupa kilkunastu osób podejmująca jakąś akcję zbiorową może być uznana za zgromadzenie. Jednak w myśl art. 57 konstytucji każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Konkretnie zaś w odniesieniu do wolności zgromadzeń z ustawie z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 2013 r., poz 397) ważny jest przepis, iż zgromadzeniem jest zgrupowanie co najmniej 15 osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska (art. 1 ust. 2 ustawy Prawo o zgromadzeniach). Inaczej mówiąc akcja związkowa polegająca na rozdawaniu ulotek przez kilku organizatorów związkowych nie wymaga stosowania ustawy Prawo o zgromadzeniach. Prawo krajowe nie przewiduje szczegółowych regulacji w stosunku do akcji podejmowanej przez kilka osób, należy więc opierać się na ogólnej zasadzie konstytucyjnej i przepisach międzynarodowych.

W świetle art. 12 konstytucji Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych. Uszczegółowienie zasad szeroko rozumianych wolności związkowych znajduje się w ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 167). W szczególności jednak to umowy międzynarodowe czyli między innymi konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy wpływają na kształt i interpretację krajowych przepisów, bo są to międzynarodowe źródła prawa pracy i możliwe jest powoływanie się bezpośrednio na ratyfikowaną przez Polskę konwencję.

W zakresie współdziałania związku zawodowego z pracodawcą istotne znaczenie ma konwencja nr 135 MOP dotycząca ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania im ułatwień, która w art. 2 stanowi, że „W przedsiębiorstwie będą przyznane przedstawicielom pracowników takie ułatwienia, które umożliwią im szybkie i skuteczne wykonywanie ich funkcji”. Z kolei w zaleceniu do tej konwencji nr 143 MOP o tej samej nazwie stwierdza się m.in., że przedstawiciele pracowników powinni mieć dostęp do wszystkich miejsc pracy w przedsiębiorstwie, jeżeli dostęp do tych miejsc jest im potrzebny do wykonywania funkcji przedstawicielskich. Kierownictwo przedsiębiorstwa powinno również zezwolić przedstawicielom pracowników, działającym w imieniu związków zawodowych, na rozprowadzanie wśród pracowników przedsiębiorstwa biuletynów informacyjnych, broszur, publikacji i innych dokumentów związku.

Rozdawanie ulotek informacyjnych na parkingach wymaga wyjaśnienia pod kątem podawanego przez pracodawców argumentu, że jest to „teren prywatny pracodawcy”.

Parking nie jest też terenem zamkniętym w myśl ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287). Tereny zamknięte zgodnie przywołaną ustawą to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych (art. 2 pkt 9). Parking przysklepowy to „miejsce użyteczności publicznej” co z kolei wynika z art. 1 pkt 5 ratyfikowanej przez Polskę Międzynarodowej konwencji o zwalczaniu terrorystycznych ataków bombowych, która przyjęta została przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 15 grudnia 1997 r. Wyrażenie „miejsce użyteczności publicznej” oznacza zgodnie z komentowanym przepisem te części jakiegokolwiek budynku, terenu, ulicy, drogi wodnej lub innego miejsca, które są dostępne lub otwarte, niezależnie, czy stale, okresowo czy od czasu do czasu, dla przedstawicieli ogółu społeczeństwa, i są miejscami o charakterze handlowym, biurowym, kulturalnym, historycznym, oświatowym, religijnym, rządowym, rozrywkowym, wypoczynkowym lub innym, dostępnymi lub otwartymi dla publiczności. Ponadto, można przywołać w tym miejscu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1965 r. III CR 9/65 (OSNC 1966/2/17), gdzie SN w uzasadnieniu stwierdził, że miejsca użytku publicznego stanowią m.in. takie miejsca jak drogi, place, parki lub nawet tereny nie przeznaczone bezpośrednio do użytku powszechnego, ale dla ludności dostępne.

Konstytucyjną zasadą obowiązującą w Polsce jest wolność prowadzenia działalności związkowej.

Sankcjonowane jest natomiast działanie polegające na utrudnianiu prowadzenia działalności związkowej (art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych – Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 854). Ewentualne więc usuwanie z terenu parkingu placówki handlowej – przez pracodawcę, ochroniarzy, organy policji itp. – przedstawicieli związku zawodowego, którzy w sposób pokojowy i niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego prowadzą akcję informacyjną związku zawodowego może być uznane za utrudnianie działalności związkowej. Tego typu zachowania mogą być więc w szczególności przedmiotem zawiadomienia prokuratury o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego z art. 35 ustawy o związkach zawodowych czy złożenia skargi do Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Ewa Podgórska-Rakiel, specjalista, Zespół Prawny Komisji Krajowej NSZZ Solidarność

Źródło: www.tygodniksolidarnosc.com

Download PDF
Powrót Drukuj stronę