Prawo autorskie w internecie

– Prowadzę stronę internetową organizacji związkowej. Czy mogę zamieszczać na niej zdjęcia, których nie jestem autorem, np. z innych stron internetowych?

Zdjęcia są przedmiotem prawa autorskiego (art. 1 ustawy prawo autorskie) i korzystają z ochrony prawnej. Bezprawne wykorzystanie cudzych zdjęć może wiązać się z odpowiedzialnością karną – każdy kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (art. 115 pr.a).

Oznacza to konieczność uzyskania zgody autora na wykorzystanie jego utworu i zapłaty stosownego wynagrodzenia.

Bez zezwolenia twórcy i nieodpłatnie można korzystać z utworu pod warunkiem, iż jest on rozpowszechniony, a korzystanie następuje w zakresie własnego użytku osobistego (art. 23 pr. a.). Prowadzenie strony internetowej organizacji związkowej nie realizuje warunku użytku osobistego i dlatego zamieszczanie tam cudzych zdjęć wymaga zgody autora i zapłaty na jego rzecz wynagrodzenia.

Jednakże, co zrobić w sytuacji, gdy chcemy skorzystać ze zdjęcia udostępnionego w sieci, dla celów niekomercyjnych – przygotowania prezentacji dla grupy osób lub na własną stronę internetową, ale nie chcielibyśmy pytać autora o zgodę i płacić mu wynagrodzenia?

Rozwiązaniem jest znalezienie w sieci utworu (np. zdjęcia) na licencji CC – Creative Commons. Warunki, które opisują tę licencję to:

  • wolno kopiować, rozprowadzać i przedstawiać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru
  • użycie utworu następuje jedynie dla celów niekomercyjnych
  • wolno korzystać z utworu jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych (przeróbek) nie jest dozwolone.

Jeśli mam zdjęcia ze spotkania zorganizowanego przez związek lub zakład pracy, to muszę pytać osoby na tym zdjęciu o zgodę na udostępnienie tych zdjęć?

Zgodnie z przepisami prawa wizerunek człowieka stanowi jedno z dóbr osobistych i podlega ochronie, przewidzianej w przepisach prawa cywilnego (art. 23 k.c.), jak i prawa autorskiego. Przepis art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Zgoda może być wyrażona w dowolnej formie, aczkolwiek nie może być „dorozumiana” – np. traktowanie jako zgody „braku protestu” ze strony osoby sportretowanej na zdjęciu.

Zamieszczanie na firmowych serwerach lub w intranecie zdjęć pracowników wymaga uzyskania zgody fotografowanych osób. Wykorzystując wizerunek pracownika bez jego zgody pracodawca może narazić się na zarzut naruszenia dóbr osobistych pracownika.

Dopuszczalne jest rozpowszechnianie wizerunku stanowiącego jedynie szczegół przedstawianej całości, jak zgromadzenie, publiczna impreza (art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim), jeśli nie zawierają portretu konkretnych osób ani zbliżeń ich twarzy.

Dopuszczalne jest natomiast rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej w trakcie wykonywania przez nią funkcji publicznych (np. politycy) lub osoby, która otrzymała za to wynagrodzenie (np. modelka). Wykorzystanie wizerunku osoby powszechnie znanej powinno być zawsze związane z wykonywaniem przez nią funkcji zawodowych, społecznych lub politycznych. Wyłącza to zatem możliwość wykorzystywania bez zgody zainteresowanego jego wizerunku m.in. na pocztówkach, w kalendarzach czy w działalności reklamowej.

Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku może być udzielone w formie dowolnej; zgoda musi być jednak niewątpliwa.
Stan prawny na 30.03.2015 r.
Maria Szwajkiewicz

 

Stan prawny na 17.03.2015 r.
Maria Szwajkiewicz

Download PDF
Powrót Drukuj stronę