Zielone miasta

Coraz więcej ludności świata mieszka w miastach, które powiększają swoją powierzchnię, wchłaniając tereny wcześniej niezamieszkane. To sprawia, że piękna, nierzadko wręcz dzika, przyroda jest bliżej, niż nam się wydaje. Z drugiej strony zwiększa to odpowiedzialność mieszkańców miast za środowisko naturalne.

ekologia13

Zadania z zakresu ochrony przyrody i pozytywnego wpływu na środowisko naturalne na terenach miejskich można podzielić na te należące do samorządów terytorialnych i innych instytucji publicznych oraz te, które każdy z nas powinien wykonywać indywidualnie. Są to jednak obszary, które wzajemnie się przenikają, a dobrym przykładem jest tu komunikacja miejska. To władze miast są odpowiedzialne za zorganizowanie dobrego i taniego systemu komunikacji zbiorowej oraz rozległego i spójnego systemu ścieżek rowerowych, które byłyby skutecznym narzędziem zniechęcającym do nadmiernego korzystania z własnych samochodów. Ale nawet najlepszy system nie pomoże, gdy będziemy mentalnie przywiązani do kierownicy swojego auta niczym najcięższymi łańcuchami. Często nie zdajemy sobie sprawy, że wpływ na środowisko ma nawet to, czy zakupy robimy w osiedlowym sklepiku, do którego udajemy się spacerem, czy w wielkim centrum handlowym za miastem, do którego dojeżdżamy samochodem, generując dodatkowy ruch i emisję spalin.

Podobna synergia między systemowymi działaniami samorządów i odpowiedzialnymi proekologicznymi nawykami mieszkańców potrzebna jest chociażby w przypadku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. A z tym nie jest najlepiej. W 2015 r. przeciętny mieszkaniec Pomorza „wyprodukował” 305 kilogramów odpadów, z których tylko 25 procent udało się odzyskać w ramach zbiórki selektywnej. Także w badania termowizyjne, a później w ewentualną termomodernizację budynku (stan izolacji, nieszczelności stolarki okiennej itp.) mogą zainwestować zarówno właściciele budynków mieszkalnych, jak i użyteczności publicznej. Łącznie z modernizacją źródeł energii cieplnej na bardziej ekologiczne (źródła energii odnawialnej, o mniejszej emisji gazów cieplarnianych i szkodliwych pyłów) przynosi to pozytywne efekty dla całego organizmu miejskiego – na przykład lepszą jakość powietrza. Podmioty zarządzające budynkami użyteczności publicznej powinny również rozważyć wymianę oświetlenia na ekologiczną technologię LED, która zmniejsza zużycie energii i emisję dwutlenku węgla.

Przykładem budynku o wzorcowej wręcz efektywności energetycznej jest nowa siedziba Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku przy ul. Rybaki Górne, która jest wyposażona w najnowsze proekologiczne rozwiązania, dzięki czemu generuje bardzo niskie zapotrzebowanie na energię. Budynek został wyróżniony prestiżowym tytułem „Najlepszy ekologiczny budynek sektora publicznego” Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego.

Ekologiczny Gdańsk

Gdańsk jest wyjątkowo zielonym miastem. Ponad 6300 hektarów miasta to tereny zielone, co oznacza, że na jednego gdańszczanina przypada 138 metrów kwadratowych zieleni. Do tych terenów zalicza się m.in. 5 rezerwatów przyrody, dużą część Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, 3 obszary chronionego krajobrazu, 163 pomniki przyrody, 2 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, 12 użytków ekologicznych, a nawet 4 obszary Natura 2000. To oznacza, że praktycznie każdy z nas podczas codziennych zajęć, a zwłaszcza rekreacji w mieście, ma kontakt ze środowiskiem naturalnym podlegającym jakiejś formie ochrony.

W Trójmieście dodatkową odpowiedzialność na mieszkańców i turystów nakłada położenie nad Bałtykiem, a w efekcie obecność w granicach miast plaż, klifów i wydm. Jeśli na przykład podczas spaceru brzegiem morza pojawi się w nas niezdrowa chęć pójścia na skróty i wyrzucenia śmieci do wody, przypomnijmy sobie, że plastikowa butelka po napojach (najczęściej spotykany element śmieci w morzu) rozkłada się aż 500 lat!

Dużą część terenów zielonych w Gdańsku stanowi tzw. zieleń uporządkowana, np. Park im. Ronalda Reagana w pasie nadmorskim. To ponad 60 hektarów terenów rekreacyjnych, na których zapewniono dobre współżycie człowieka i przyrody. Na parkowych stawach umieszczono wyspy lęgowe dla ptactwa wodnego, zadbano także o tzw. biologiczną zabudowę linii brzegowej. Na terenie całego pasa nadmorskiego w Gdańsku utworzono ścieżkę przyrodniczo-edukacyjną, która spełnia rolę informacyjną i edukacyjną.

W miastach położonych nad rzekami to właśnie one spełniają jedną z najważniejszych ról w ochronie przyrody, zwłaszcza jeśli ich linia brzegowa nie jest przesadnie uregulowana i uporządkowana. Rzeki spełniają funkcję siedliska oraz korytarza do przemieszczania się wielu gatunków zwierząt na terenie miasta oraz między miastem a terenami podmiejskimi. Dlatego tak ważna jest ochrona rzek i wód powierzchniowych przed różnego rodzaju zanieczyszczeniami i odpadami. Naturalne ekosystemy znajdujące się na terenach miejskich (rzeczne, leśne, parkowe, inne), jak i odtwarzane bądź tworzone od nowa tereny zielone tworzą tzw. zieloną infrastrukturę, która wpływa na jakość życia. W metropoliach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej coraz częściej wprowadza się takie elementy tej infrastruktury, jak zielone dachy (nasadzenia roślinności na dachów budynków), zielone linie tramwajowe (z trawą posadzoną na torowiskach), a nawet pasieki zlokalizowane na dachach wieżowców w centrach miast!

To ważne, bo pszczoły odpowiadają za zapylanie, a w konsekwencji przetrwanie większości gatunków roślin. Zrównoważony rozwój miast, uwzględniający ochronę środowiska naturalnego, staje się coraz częściej jednym z elementów budowania pozytywnej marki danej miejscowości, co przekłada się m.in. na ruch turystyczny. I bardzo dobrze!

Adam Chmielecki

Download PDF
Powrót Drukuj stronę