Chrońmy ptaki!

Tematyka ekologiczna, ochrony środowiska naturalnego i zrównoważonego rozwoju, podjęta przez naszą redakcję, spotkała się z dużym zainteresowaniem i odzewem ze strony Czytelników. Dlatego we współpracy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku rozpoczynamy kolejny cykl wydawniczy „Magazynu Ekologicznego”. Problematyka podjęta w obecnym numerze jest ważna i ciekawa, ale także po prostu piękna. Mowa bowiem o ochronie niezwykle różnorodnej gromady świata zwierząt, jaką są ptaki.

Obserwowanie ptaków (z angielskiego – birdwatching) to, wzorem Europy Zachodniej, coraz bardziej popularne hobby w Polsce. Fotografowie i ornitolodzy (zawodowi lub amatorzy) w każdym wieku przemierzają lasy, łąki, brzegi zbiorników wodnych i mokradła w celu udokumentowania pojawienia się lub po prostu obserwacji kolejnego gatunku. Bardzo często to pierwsza bardziej pogłębiona forma kontaktu ze środowiskiem przyrodniczym, a nawet wstęp do większej aktywności na polu ochrony przyrody. Jej atutem jest dostępność dla każdego – ptaki można obserwować na terenie całego kraju, nawet w miastach, a wystarczy do tego tylko lornetka (na początku często można obyć się bez niej).

Jednak podczas obserwacji ptaków należy przestrzegać swoistego prośrodowiskowego kodeksu etycznego. Nie należy płoszyć ptaków ani zbliżać się do ich gniazd. Obecność człowieka może wskazać drapieżnikom ich lokalizację. Poza tym ptaki niepokojone przez dłuższy czas mogą porzucić lęg. Możemy także po prostu nie zauważyć gniazd ukrytych wśród traw i je zniszczyć.

Na szczęście, aby cieszyć się pięknem awifauny, nie musimy zbliżać się bezpośrednio do obserwowanych obiektów. Można wykorzystać sprzęt optyczny, jak lornetki i lunety. W najbardziej popularnych miejscach dla „ptasiarzy” przygotowano wieże obserwacyjne, specjalne ścieżki i drewniane pomosty (w przypadku terenów podmokłych). Krótko mówiąc, dobrostan obserwowanych ptaków musi przeważać nad naszą chęcią wykonania efektownej fotografii. Trzeba także bezwzględnie stosować się do prawa ochrony przyrody i zakazów wstępu obowiązujących w danym miejscu.

Pomorskie rezerwaty

Województwo pomorskie nie jest, może na szczęście, tak obleganym miejscem przez obserwatorów przyrody jak doliny Biebrzy i Narwi na Podlasiu lub stawy milickie na Dolnym Śląsku.

Na Pomorzu jednak także znajdują się cenne siedliska i trasy migracyjne wielu gatunków ptaków. Jedną z podstawowych form ich ochrony są rezerwaty przyrody i ptasie ostoje w ramach projektu „Natura 2000”, tworzone na obszarach pomorskich parków narodowych i krajobrazowych, ale także poza nimi. Na Pomorzu ta sieć obszarów przyrodniczo cennych obejmuje 110 ostoi, w tym 97 ostoi siedliskowych i 13 ostoi ptasich. Dwie ostoje dzikich ptaków znajdują się także na wodach morskich sąsiadujących z naszym województwem. Łączna powierzchnia chronionych ostoi na Pomorzu obejmuje blisko 20 proc. obszaru województwa!

Cennymi stanowiskami ochrony ptaków i ich siedlisk są m.in. rezerwaty „Beka”, „Mechelińskie Łąki” i „Słone Łąki” na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego oraz rezerwat Mewia Łacha, gdzie przy ujściu Przekopu Wisły do Zatoki Gdańskiej ze specjalnej wieży można obserwować ostrygojady, mewy, rybitwy i inne ptaki z rzędu siewkowych. O bogactwie ptasiej fauny występującej na Pomorzu świadczyć może fakt, że tylko na obszarze Parku Krajobrazowego „Mierzeja Wiślana” do 2016 r. zaobserwowano 274 gatunki ptaków znajdujących się pod częściową lub ścisłą ochroną!

Jak chronić ptaki?

Chociaż część gatunków ptaków zaadaptowała się do towarzystwa człowieka, na większość awifauny nasza działalność gospodarcza ma wpływ negatywny. Dotyczy to głównie rolnictwa. Mechanizacja i wprowadzenie chemicznych środków ochrony roślin zmieniają charakter naturalnych siedlisk. Dlatego instytucje państwowe (na przykład władze parków krajobrazowych i narodowych) oraz organizacje pozarządowe podejmują działania na rzecz zachowania lub odtworzenia naturalnego charakteru ptasich ostoi. To chociażby tworzenie nowych rezerwatów lub nawet wykupywanie ziemi od rolników, a następnie gospodarowanie nią tradycyjnymi metodami. Z kolei na terenach miejskich ochronę ptaków prowadzi się m.in. poprzez instalowanie budek lęgowych oraz odpowiednie oznakowanie wysokich budowli, które często stają się obiektem kolizji ze strony ptaków. Dotyczy to zwłaszcza dużych powierzchni szklanych, na przykład przydrożnych ekranów akustycznych. Coraz częściej siedliskami ptaków – z reguły gatunków powszechnych (co nie znaczy – mniej ważnych), ale niekiedy także rzadkich – stają się tereny użytkowane codziennie przez człowieka, np. stawy i osiedlowe zbiorniki retencyjne. Jeśli w takich miejscach zauważymy ptaki lub ich gniazda, powinniśmy zachowywać się cicho, nie schodzić z wyznaczonej ścieżki oraz pilnować zwierząt domowych. Dzięki takim działaniom dłużej i częściej będziemy mogli cieszyć się pięknym i różnorodnym towarzystwem naszych skrzydlatych mniejszych braci.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę