Znaczki Poczty Podziemnej „Solidarności”

6 maja 2019 r. o godz. 10 w Sali BHP w Gdańsku odbędzie się wernisaż wystawy, na której zostaną zaprezentowane znaczki Poczty Podziemnej „Solidarności” Stanu wojennego 1981-1988. Są to zbiory Grzegorza Wołoszczaka, kolportera znaczków w okresie stanu wojennego oraz czasów późniejszych, a także Henryka Rzepy, zmarłego w 2014 r., prawnika i działacza w strukturach Regionu Świętokrzyskiego „S”, który również był kolporterem znaczków.

Cała kolekcja składa się z ponad 3 tys. znaczków, jednak na wystawie zostanie wyeksponowanych około 1,5 tys.

Pierwsze znaczki stanu wojennego były wykonywane w obozach internowania, dlatego miały bardzo niski nakład. W latach późniejszych wydawały je drukarnie wydawnictw drugiego obiegu jak: Solidarność, Solidarność Walcząca, Niezależne Zrzeszenie Studentów, Ugrupowanie Polityczne Służba Wolnej Polski, Poczta Niezależna Pomorza, Poczta Kraków, Wydawnictwo Niezłomni, Poczta Polowa, Wydawnictwo Niezależne, Ruch Wolność i Pokój, Federacja Młodzieży Walczącej. Szacuje się, że w konspiracji ukazało się około 35 tys. wzorów znaczków.

Znaczki „Solidarności” podziemnej pełniły ważną rolę w walce z reżimem komunistycznym. Oprócz wartości poznawczych i artystycznych stały się symbolem braku uległości wobec władzy. Dochód ze sprzedaży przeznaczany był na utrzymanie podziemnych struktur „Solidarności”. Pokrywał on też koszty druku. Jednak przede wszystkim pieniądze ze sprzedaży znaczków były przeznaczane na pomoc rodzinom osób internowanych oraz szykanowanych. Cena znaczka w okresie jego wydawania stanowiła formę cegiełki wspierającej „Solidarność”. Szczególna wartość tych znaczków wynika z faktu, że nie były one wydawane oficjalnie lecz drukowano je w konspiracji przed reżimem. Za ich posiadanie i kolportowanie groziła kara więzienia oraz szykany.

– Występuje kilka rodzajów wydań „pocztowych” „Solidarności”, m.in. poczta strajkowa i obozowa, znaczki oraz stemple z Wojskowych Obozów Specjalnych, a także innych organizacji niepodległościowych. Poczta podziemna nie była strukturą jednolitą. Istniało wiele niezależnych wydawnictw, które powstawały w sposób żywiołowy. Jakość druku zależała od możliwości technicznych danych wydawnictw. Często był to słaby papier, jednobarwny wydruk i nierówno obcięte brzegi. Zdarzało się również, że z niektórych drukarni wychodziły znaczki, które nie ustępowały znaczkom wydawanym oficjalnie – mówi Grzegorz Wołoszczak.

Dodaje też, że – tematycznie znaczki te można podzielić na trzy grupy. Do pierwszej zaliczają się prześmiewcze rysunki np. milicjantów przedstawionych jako smerfy, a Jaruzelskiego jako Gargamela. Drugą grupę stanowią znaczki o tematyce patriotyczno-historycznej np. wydawane z okazji rocznicy Zbrodni Katyńskiej, czy powstań narodowych. W trzeciej grupie znajdują się znaczki ukazujące sprawy bieżące, czyli protesty w Ursusie, w Radomiu…, pacyfikację kopalni „Wujek”… Na wystawie będą prezentowane również znaczki ukazujące solidaryzowanie się z Polakami ludności Afganistanu walczącej z Sowietami.

Kolekcja znaczków Podziemnej Poczty „S” była już prezentowana w Rumi, Elblągu, Skarszewach. Ta w gdańskiej Sali BHP potrwa do końca maja 2019 r.

Oprac. (mig)

Download PDF
Powrót Drukuj stronę