Złe Psy grają po polsku: Noszę dumnie polskie barwy. Jak rycerze, jak żołnierze…

Rozmowa z Andrzejem Nowakiem, liderem i założycielem TSA i Złych Psów, gitarzystą, kompozytorem i autorem tekstów

Wywodzimy się z innej muzycznej opowieści, ale wychowywaliśmy się na podobnych wzorcach. „Urodziłem się w Polsce” to rockowy hymn, taki, że „ciary” przechodzą, gdy ze sceny płynie „Ojciec Polak, matka Polka. Polskie miasto, polska łąka”…

Świat jest mały (śmiech). Każdy z nas wywodzi się z pewnej historii, ma za sobą doświadczenia i chłonął czas buntu. żyliśmy atmosferą strajków z lata 1980 roku. To był czas romantyzmu. Ale i sprawy stały na ostrzu noża. Nie było wiadomo jak to się skończy, czy „radzieccy” nie wejdą. Dlatego jesteśmy w Gdańsku na koncertach, występowaliśmy na rocznicę „Solidarności”. To przecież dotyczy nas osobiście. My jesteśmy z ducha tamtego czasu. Wiem, że jest coraz więcej młodych ludzi, którzy pracują za granicą. Wyjeżdżają i nie mają kompleksów. Odnoszą sukcesy w poważnych firmach. a wynoszą swoją osobowość stąd, z Polski, gdzie kończą szkoły, studia. Są przygotowani, znają języki. I myślę, że wrócą. Jeśli sprawy pójdą dobrze.  

 Przekaz muzyczny, za pomocą gitar, rytmu perkusji jest nośny. Trafia do młodych. W końcu naszej historii nie uczy tylko szwedzki Sabaton, bo chyba dla wielu, nie dla nas, niespodzianką był tamten przekaz o Wiźnie, o 1939 roku z ich utworu „40:1”?

Ich teledyski, z filmowymi fragmentami bitew, były rzeczywiście dobre i wymowne. My dawno tak wybraliśmy. Ten przekaz. Nasza ostania płyta „Duma” została przygotowana specjalnie w związku ze zbliżającym się stuleciem odzyskania niepodległości. Staraliśmy się pokazać naszą historię, naszą tradycję, tak ją skomponować, by dać szerszy przekaz, muzyczne akcenty wpisać w naszą historię.

Są na niej utwory „Dumny z pochodzenia”, „Dzieci miasta”, „Polak. Potęga istnienia”,  „Rozkwitały pąki białych róż”, „Ułańska siła – Od Rosyji jadę”, wspomniany „Urodziłem się w Polsce”. To wasz przekaz, że „prawda zawsze zwycięży”? Nie obawiacie się oskarżeń o nacjonalizm?

Nie obawiamy się, bo jak pan powiedział – prawda zwycięży, nieważne jak długo będę czekał. Tymczasem już nam zarzucają nacjonalizm. Ci, którzy nie rozumieją, że można być, że trzeba być patriotą, że można być dumnym z Polski, z Polaków, że nie ma miejsca na kompleksy, jeśli się wie o tym, co potrafiliśmy i co potrafimy zrobić dla naszego miejsca na Ziemi. Ten przekaz płynie z naszej potrzeby opowiedzenia o tym, co jest ważne dla wspólnoty.

W 2012 roku stacja radia publicznego odmówiła emisji utworu „Polska”, jako niemedialnego i szowinistycznego…

Wtedy odpisałem, że utwór jest przekazem polskiego patrioty, że napisany został z dumy z polskości i z bycia Polakiem.

Patriotyzm, a nawet nacjonalizm rozumiany jako wypełnianie obowiązków polskich, to   jeszcze nie szowinizm, jednak nie ksenofobia. Skąd u niektórych z nas ten drażniący kompleks wobec manifestowania polskości?

Ale w tych czasach jest to odbierane tak, jak byśmy myśleli w jakimś złym rytmie, ksenofobicznie. A my mówimy, że mamy się z czego cieszyć i czym szczycić, że żyjemy w pięknym kraju, którego rozwój zawdzięczamy sobie. Nie gnębiliśmy, nie kolonizowaliśmy. Dzisiaj narodowość, patriotyzm są wartościami tak spolaryzowanymi, że aż jest to smutne. Niesiemy przesłanie, my Złe Psy, podkreślające ważne sprawy, z wątkami patriotycznymi. Mamy 100-lecie niepodległości. Musimy być z niej dumni.

Przed rokiem 1918 dla ojczyzny walczyli i pracowali ludzie z różnych politycznych nurtów. Może nowe pokolenie, bez traumy historycznej, ale z wiedzą o historii przełamie ów kompleks, który też wmawiały nam rozmaite niby elity po 1989 roku?

Ważne jest, że młodzi ludzie, dzięki buntowi, dzięki twardej polityce Reagana, dzięki  „Solidarności”, mają otwarte drzwi do świata, do Europy. Mogą korzystać z życia. Są niezaprzeczalne sukcesy. Jest paszport w kieszeni. Na dowód jedzie się przez Europę. Jednak oni może nie zdają siebie sprawy ile to kosztowało nerwów, poświęceń, wyrzeczeń. Ile było lat nękania przez ubecje, zastraszania, sądów, więzień. Dzisiaj łatwo się z wolności korzysta. To, co zostało wywalczone, od lat powojennych, w latach 80, a nawet od 1939 roku, ludzie konsumują dzisiaj. Ne zdając sobie sprawy, że za naszych czasów szkolnych nie było koloru szarego. Był albo czerwony albo biały. Byłeś z władzą, albo przeciwko niej.

Dzisiaj mamy odzyskiwanie pamięci np. o żołnierzach niezłomnych. Nie trzeba im hagiografii, ani gloryfikacji. Wystarczy pamięć. Przy ogniskach czy w domach, słuchało się przed laty opowieści kto z kim „chodził w lesie”, w jakim był oddziale. To był opór heroiczny i beznadziejny. Warto o tym śpiewać?

Dlatego właśnie to robimy. Wybieramy się w trasę z programem na 2018. Powstaje materiał  na kolejną płytę. Ale w tym czasie uważamy, że to jest czas szczególny. Warto śpiewać o  niepodległości. o Polsce. Jesteśmy w Trójmieście na festiwalu Niepokorni Niezłomni Wyklęci.  Podpisujemy się obiema rękami pod tą ideą. Jednak jest niewiele zespołów, które podkreślają nuty patriotyczne, mówią o dumie z tego, że jest się Polakiem. Nasza ostatnia płyta jest podkreśleniem tych wartości, zwróceniem uwagi przez muzykę, że możemy być dumni i szczęśliwi, czuć się wolnymi. Możemy wypowiadać się, drukować. A jeszcze trzydzieści lat temu nie było to takie proste i za słowa można było zapłacić. Ludzie szli pokutować za słowo.

Jeśli nie pod zarzutem za słowo, to za „kradzież powielacza”…

Smutni panowie nękali ludzi i wszystkich buntowników dookoła. Nie można było swobodnie wyjechać.

Chyba, że za przyzwoleniem władzy, to nawet na stypendia do Londynu i do USA.

A dzisiaj paszport, dowód biorę i wsiadam do samochodu czy samolotu. Dosiadam motocykla. I jadę!

Skąd więc ten kompleks u tych, co się oskarżycielsko odzywają, gdy ktoś zaśpiewa o tym że jest patriotą? Skąd słowa o Polsce, jako o brzydkiej pannie na wydaniu? On ciągle pokutuje u niektórych?

To są skutki albo obowiązującej polityki, albo mentalności. Z jednej strony oni nie mogli spojrzeć prosto w oczy „przyjaciołom ze Wschodu”. A z drugiej strony biedy PRL. Kiedy po raz pierwszy wyjeżdżaliśmy na Zachód w McDonaldzie kupowaliśmy hamburgera za dwa dolary. Była to stawka za całodzienną pracę. Tak rodził się kompleks. A jeszcze wtedy Polska nie była znana z waleczności. Dzisiaj też próbuje się nas wtłaczać w rozmaite sprawy, z którymi nie mamy nic wspólnego. Dopiero pomógł nam papież, a też i rozpoznawalność na świecie Lecha Wałęsy, z całą symboliką, bo to przecież postać historyczna. Na zachodzie musieliśmy to wszystko nadrabiać.Nie było tak, jak dzisiaj, gdy młodzi ludzie swobodnie rozmawiają, są równymi partnerami. 

Czy jednak nie jesteśmy na peryferiach?

Jeśli już, to na gospodarczych. Nie wszystko idzie „z elegancją”. Będąc w centrum Europy powinniśmy z tego korzystać. A powód? Tylu Polaków zginęło, tylu walczyło. Nie poddaliśmy się w 1939 roku, walczyliśmy z okupantami, na Zachodzie, na Wschodzie.  A dzisiaj nas omijają. Niemcy z Rosjanami dogadują się i prowadzą gazociąg obok nas. Prościej przecież byłoby poprowadzić rurę przez Polskę, nie dnem morza. I my byśmy korzystali.  .

Z Węgrami Złe Psy mają dobre relacje, skoro gracie razem? 

Spotykając się z artystami na festiwalach, na koncertach poczuliśmy, że Polacy i Węgrzy mają do siebie prawdziwy sentyment. Są gitary, jest muzyka. Nie ma barier. Ani językowych, ani komunikacyjnych. Razem jeździmy na motorach. Uwielbiam motocykle, stare samochody. W częściach i parę całych to razem z kilkadziesiąt sztuk. Taka pasja (śmiech), która nie omija nawet skuterów Osa. Jeśli ktoś jeszcze o nich pamięta. To są cuda ze starych czasów. To co w nas zostało. Mechanizmy, formy stworzone wręcz przez artystów by służyły przez lata. Pojazdy, motocykle przedwojenne, i te z czasów wojny, działają do dzisiaj. Mają swoją duszę i to jest piękne.   

Czyli znów historia?

Tak. I to jest przecież patriotyzm. Każdy z nas jest Polakiem. Warto zaznaczyć ten fakt poprzez kontekst rock and roll’a. Jak i przez sport. Przecież skoczkowie, piłkarze rywalizują, grają i wygrywają dla nas. Najważniejsze abyśmy byli szczerzy i otwarci. Smutne, że coraz mniej ludzi to ludzie z zasadami. Komercja przytłacza ludzi i zapominają gdzie są wartości prawdziwe. Jedną  z tych wartości jest patriotyzm i poczucie skąd się pochodzi, kim się jest.  

Rozmawiał Artur S. Górski

Rozmowa ukazała się w piątkowej Gazecie Gdańskiej

Download PDF
Powrót Drukuj stronę