Zasypywanie VAT-owskiej luki: sukces niepropagandowy

Uszczelnienie VAT jest miarą nieszczelności systemu podatkowego w poprzednich kadencjach. Od stycznia do czerwca br. wpływy z VAT wzrosły o 28,1 proc., czyli o 17,6 mld zł w stosunku do analogicznego okresu ub.r. Walka z szarą strefą jest bardziej skuteczna. Na większe wpływy z podatku od towarów i usług, czyli od konsumpcji, ma też wpływ dobra koniunktura gospodarcza. Na koniec sierpnia nadwyżka budżetowa sięgnęła 4,9 mld zł.

Główną przyczyną wzrostu dochodów z VAT było uszczelnienie systemu podatkowego – twierdzi resort finansów, kierowany przez wicepremiera Mateusza Morawieckiego.  

Gdyby reforma służb skarbowych została przeprowadzona w 2007 r. państwo nie straciłoby 200-220 mld zł.

– Za te brakujące 220 miliardów złotych nie tylko moglibyśmy zrobić 5000 plus zamiast 500 plus przez rok, ale moglibyśmy zbudować 20 tysięcy kilometrów dróg ekspresowych. To gigantyczne środki, jakie zostały zdefraudowane. Uważam, że Polakom należy się wyjaśnienie – powiedział Mateusz Morawiecki. minister Rozwoju i Finansów, w jednym z wywiadów.

Najpewniej więc doczekamy się wkrótce sejmowej komisji śledczej do spraw wyłudzeń podatku VAT.

Karuzele stop

W I półroczu 2017 r. wpływy do budżetu państwa z podatku od towarów i usług były o 28,1 proc. wyższe niż w tym samym okresie roku 2016, czyli o 17,6 mld zł. W pierwszych sześciu miesiącach 2017 r. z tego tytułu udało się zebrać nie 62,44 mld zł jak w ub.r. a 80 mld zł.  Według założeń budżetowych wpływy z VAT sięgną 143,48 mld zł. Zatem ich wykonanie zrealizowano w 55,7 proc.

Od czasu kontroli cystern we wrześniu ub.r. legalna sprzedaż paliw przez Orlen i Lotos zwiększyła się o niemal 20 proc., co przełożyło się na wyższe wpływy z VAT.

Mają więc powody do satysfakcji wicepremier Morawiecki i szef Krajowej Administracji Skarbowej Marian Banaś. Sukcesy związane z poprawą ściągalności podatków nie byłyby możliwe, gdyby nie konsolidacja służb skarbowych i celnych i powołanie KAS.

– Zmieniamy państwo teoretyczne na państwo praktyczne – stwierdził Banaś, podając, że w pierwszym półroczu 2015 roku przeprowadzono 30 tys. kontroli i stwierdzono nieprawidłowości na 400 mln zł, w półroczu 2017 r. kontroli było o 14 tys. mniej, ale stwierdzono nieprawidłowości na 1 mld zł.

KAS, która koncentrowała się na ograniczaniu szarej strefy w obszarze wyrobów tytoniowych, paliw i nielegalnego urządzania gier, odnosiła sukcesy, analizując dane z wykorzystaniem metod eksperckich i „łańcuchy transakcyjne”. Wykryła ona 30 „karuzel” VAT, z udziałem 280 podmiotów, głównie zarejestrowanych poza granicami.

Zwracają?

Część ekonomistów upatruje VAT-owskiego sukcesu w blokowaniu zwrotów podatku.  Ministerialne dane wskazują, że dochody budżetowe nie są sztucznie zawyżane „zatrzymanymi zwrotami”, a dobra sytuacja budżetowa nie jest realizowana kosztem pogorszenia sytuacji finansowej przedsiębiorstw.  

– Dochody z podatku VAT wzrosły, mimo spadku wartości wstrzymanych zwrotów i szybszych wypłat – czytamy w komunikacie Ministerstwa Finansów.

Z danych MF wynika, że wzrost dochodów budżetu państwa z VAT wynika z równoczesnego wzrostu wpływów brutto z VAT (o 9,76 mld zł r/r) i – rzeczywiście, ze spadku wartości zwrotów o 7,9 mld zł (do 30 czerwca 2016 r. – 45,77 mld zł, a w tym samym czasie 2017 r. – 37,84 mld zł).

Przyczyny spadku kwoty zwrotów z VAT to zmniejszenie o 4,19 mld zł deklarowanych kwot zwrotów (i to mimo wzrostu o 24,2 tys. liczby deklaracji ze zwrotem), co wskazuje na zmniejszenie wyłudzeń nienależnych zwrotów, wcześniejsza wypłata w grudniu 2016 r. niebudzących wątpliwości zwrotów, przyspieszone tempo zwrotów VAT. W pierwszej połowie 2017 r. spadła o 1,8 mld zł wartość postanowień dotyczących wstrzymania zwrotów VAT (w porównaniu do I półrocza 2016 r.), a średni czas realizacji zwrotu zmniejszył się o 4 dni (z 43,3 do średnio 39,9 dni).

– Nie tylko nie miało miejsca zatrzymywanie zwrotów podatku VAT, jak twierdzą niektórzy komentatorzy, ale miała miejsce sytuacja odwrotna. Ograny podatkowe w 2017 roku zwracają szybciej VAT niż w roku 2016. Główną przyczyną wzrostu dochodów z VAT było  uszczelnienie systemu podatkowego, które skutkowało zmniejszeniem deklarowanych kwot zwrotów oraz zwiększeniem o 9,76 mld wpływów brutto z VAT – ocenia Tomasz Strąk, dyrektor Departamentu Poboru Podatków.

Narzędzia

Działania uszczelniające system podatkowy, składające się na wzrost dochodów VAT, to:

  • wprowadzenie odwróconego VAT w budownictwie (od 2017 r. firmy, które realizują zlecenia jako podwykonawcy, muszą wystawiać faktury bez VAT, ale kupują towary i usługi z ceną zawierającą podatek, więc by odzyskać VAT muszą wykazać przed urzędem skarbowym nadpłatę)
  • zmiana limitu płatności gotówkowych w transakcjach przedsiębiorstw z 15 tys. euro do 15 tys. zł,
  • wejście w życie monitoringu przewozów towarów wrażliwych,
  • ustawa antyhazardowa,
  • wdrażanie pakietu paliwowego, zmniejszającego nieprawidłowości w obrocie paliwami (klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania)  
  • zmiany w zakresie rejestracji i wykreśleń podatników tzw. słupów,
  • rozszerzenie stosowania Jednolitego Pliku Kontrolnego (SAF-T), wprowadzonego art. 193a ordynacji podatkowej z 10 września 2015 r., dla części podmiotów obowiązuje od 1 lipca 2016 r. (zbiór danych z systemów informatycznych i bezpośredni eksport danych)  
  • zmiana zasad kwartalnego rozliczania VAT,
  • zaostrzenie sankcji karnych za wystawianie fikcyjnych faktur,
  • tworzenie wyspecjalizowanych zespołów analitycznych,
  • wzrost skuteczności poboru i prowadzonych działań kontrolnych (walka z mafiami VAT-owskimi),

Nie zapominajmy też o lepszej koniunkturze. Gospodarka przyspiesza, więcej kupujemy, konsumpcja prywatna rośnie.  Podatek VAT skonstruowany jest tak, że na każdym z etapów obrotu (za wyjątkiem nabycia usługi/towaru przez ostatecznego konsumenta) podatnikom przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego z tytułu zakupu towarów i usług od podatku należnego z tytułu sprzedaży.   

Na emerytury i dzieci

Nadwyżka budżetu na koniec lipca br. wynosiła 2,4 mld zł, a na koniec sierpnia 4,9 mld zł. W kolejnych miesiącach deficyt będzie rósł. Mimo to ten założony przez resort finansów (w warunkach pełnej realizacji strony wydatkowej; wydatki budżetowe za styczeń – czerwiec br. wyniosły 170,8 mld zł, tj. 44,4 proc. planu) w wysokości 59,3 mld zł, czyli 2,9 proc. PKB, może być niższy i zatrzymać się na ok. 2,5 proc. PKB, czyli ok. 51,2 mld zł. I to pomimo wydatków związanych z realizacją programu „500plus”.

To ważne z punktu widzenia finansów publicznych, reformy wieku emerytalnego oraz oczekiwań finansowych sfery budżetowej.

Może więc uda się resortom Morawieckiego ograniczyć wyłudzenia podatku VAT na 20 miliardów złotych. Jeśli jednocześnie nie będzie walki z uczciwymi przedsiębiorstwami, a nieuczciwi lub „tępi” urzędnicy nie będą wykończali polskich sektorów, np zwolnieniami z VAT „towarów nigdzie indziej niesklasyfikowanych”, dzięki którym zorganizowane grupy przestępcze ukradły nam miliardy złotych, wówczas nikt nie będzie mówił o idee fixe  Morawieckiego.

– Wolny rynek i kapitalizm polega też na tym, żeby konkurencja była równa, a nie, że ci co oszukują na VAT mogą sprzedawać towar taniej. To uszczelnienie ma pozytywny skutek, bo dzięki temu wyrównaliśmy poziom gry – przekonuje Morawiecki.

Uszczelnienie poboru podatków zwiększa wpływy do budżetu i sprzyja normalnej konkurencji wśród firm.

Budżetowe przychody z VAT (w mld zł):

2011: 120,83

2012: 120,00

2103: 113,41

2014: 124,26

2015: 123,12 

2016: 126,58

2017: 143,48  (planowane)

Artur S. Górski

Download PDF
Powrót Drukuj stronę