Wigilia z funduszu po nowemu

Wycieczka, dostęp do sali sportowej czy impreza integracyjna, np. spotkanie opłatkowe pracowników finansowane z funduszu świadczeń socjalnych nie zawsze będą uznane za przychód pracownika. Można również udostępnić je dla wszystkich uprawnionych na jednakowych zasadach.

Zasada i problemy w jej stosowaniu

Podstawową zasadą rozdzielania środków z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (dalej: ZFŚS) jest różnicowanie wysokości pomocy w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Wobec braku jednoznacznych wytycznych w treści ustawy, w jaki sposób realizować ten obowiązek, najczęściej określa się wysokość dopłaty w zależności od przypadającego na członka rodziny dochodu określonego w oświadczeniu osoby uprawnionej. O ile stosowanie tej metody, przydzielając ulgowe usługi i świadczenia przypisane jednostce, na przykład dofinansowanie obozu dla dziecka czy tzw. wczasy pod gruszą, nie stwarzało większych problemów, tak już sytuacja dotycząca różnicowania świadczenia kierowanego do większej grupy osób uprawnionych przez wiele lat nie była jednoznaczna. Operując przykładem zabawy karnawałowej dla dzieci pracowników, jeżeli zostały w jej finansowanie zaangażowane środki z ZFŚS, to do udziału w takiej imprezie nie powinny mieć darmowego dostępu wszystkie dzieci na równych zasadach (sugerowano jako rozwiązanie np. bilety wstępu o zróżnicowanej cenie, w zależności od wysokości dochodu członków rodziny). Ponadto koszt całkowity organizacji takiego przedsięwzięcia powinien zostać proporcjonalnie przypisany jako przychód ze stosunku pracy osobom uprawnionym, które wzięły w nim udział (według listy obecności). Za tym szedł obowiązek odprowadzenia podatku dochodowego. I tak, jeśli przykładowo wejście na krytą pływalnię udostępnioną do użytku pracownikom i opłaconą w ramach funduszu zadeklarowało kilka osób, a faktycznie zjawiła się i podpisała listę obecności jedna, to czy poprawne byłoby przypisanie dochodu tej jednej osobie w wysokości pełnej opłaty poniesionej przez pracodawcę za wynajęcie całego basenu?

Prawie 6 lat trzeba było czekać na oficjalne potwierdzenie powyższej tezy przez ZUS.

 …Trudno byłoby bowiem zorganizować imprezę okolicznościową lub integracyjną dla pracowników, jeśli udział w niej miałby zależeć od sytuacji materialnej poszczególnych osób.

Wyrok SN z  23.10.2008 r., II PK 74/08

Wątpliwości było znacznie więcej, w związku z czym przez wiele lat organizowanie powszechnie dostępnych pikników i wycieczek integrujących załogę, imprez masowych związanych z andrzejkami lub Wigilią, czyli spotkań o charakterze rekreacyjnym lub kulturalno-oświatowym ze środków ZFŚS, było obarczone dużym ryzykiem. Niewłaściwe rozliczenie tak wydatkowanych środków mogło wiązać się dla pracodawcy z poważnymi konsekwencjami, nawet jeśli zakładowy regulamin dysponowania środkami funduszu przewidywał takie formy działalności socjalnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł podczas kontroli uznać, że doszło do wydatkowania środków w sposób niezgodny z ustawą, na skutek czego należy odprowadzić zaległe składki na ubezpieczenia społeczne od wypłaconych środków (zasadą jest, że świadczenia z ZFŚS zwolnione są ze składek na ubezpieczenia społeczne). Pomimo powszechnych głosów krytycznych, także wynikających z orzecznictwa sądowego, w tym z wyroku Sądu Najwyższego z 23 października 2008 r. sygn. II PK74/08SN, wskazującego, że organizując takie imprezy można odstąpić od stosowania kryterium socjalnego, stanowisko ZUS i fiskusa było niewzruszone.

Kwestia przychodu z nieodpłatnych świadczeń otrzymywanych w ramach stosunku pracy była przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego przez Trybunał Konstytucyjny (dalej – TK). W wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt K 7/13, TK wskazał na kryteria, którymi należy się kierować przy określeniu, czy w konkretnym przypadku dochodzi do nieodpłatnego świadczenia na rzecz pracownika. Skład orzekający stwierdził, że za przychód pracownika mogą być uznane wyłącznie świadczenia, które:

- zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie),

- zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść,

- korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

Utrwalenie racjonalnego podejścia

Przełom, choć nie natychmiastowy, przyniósł Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt K 7/13 (patrz: ramka).

Mimo jasnego przekazu zawartego w treści wyroku i jego uzasadnieniu, praktyka osób decydujących o wydatkowaniu środków ZFŚS do dnia dzisiejszego u wielu pracodawców nie uległa zmianie. Mając na uwadze powyższe, warto z całą mocą podkreślić, że za przychód pracownika można uznać świadczenia spełnione za jego zgodą, w jego interesie i w postaci indywidualnie przypisanej wartości. Z czasem pojawiło się wiele interpretacji indywidualnych ministra finansów, zmieniających dotychczasowe interpretacje dyrektorów izb skarbowych zgodnie z założeniami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Podobne w wymowie są nowo pojawiające się stanowiska prezentowane przez administrację skarbową. I tak przychodem nie będzie udział w wycieczce integracyjnej czy krajoznawczej dla pracowników (Interpretacja indywidualna MF z 9.09.2015 – sygn. DD3.8222.2.349.2015.MCA), przy założeniu, że rachunki czy faktury za organizację takiego zdarzenia wystawiono zbiorczo, a nie dla każdego uczestnika osobno. Podobnie za przychód nie potraktujemy udziału w zabawie dla dzieci z okazji Dnia Dziecka czy mikołajek (Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 3.12.2015 – sygn. IPPB4/4511-1165/15-2/MS2) czy też korzystanie z obiektów sportowych celem udziału w zajęciach sportowych organizowanych przez pracodawcę (Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 1.07.2016 r. – sygn. IPTPB1.4511.437.2016.1.SJ).

Po wyroku TK z 2014 r. pełną akceptację uzyskał również pogląd wyrażony we wspomnianym wcześniej wyroku Sądu Najwyższego (sygn. II PK74/08SN). Lubelski Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w decyzji nr 1335/2014 (WPI/200000/43/1335/2014) z dnia 16 grudnia 2014 r. potwierdził, że regulamin funduszu może przewidywać zasady odrębne, pomijające kryterium socjalne korzystania z działalności w postaci integracyjnych imprez masowych, wycieczek itp.

Więcej na szkoleniach

Zainteresowanych tematyką funduszu socjalnego zapraszamy na szkolenie, na którym znacznie szerzej omawiane są powyższe, jak i inne istotne zagadnienia. Najbliższe szkolenie już 16 września br. Osoby, które wcześniej brały udział w szkoleniu z ZFŚS, w ramach uzupełnienia i zaktualizowania wiedzy zapraszamy na „Nowelizację prawa pracy 2016” już 26 września. Na tym szkoleniu poruszamy tematykę zmian najważniejszych przepisów z obszaru prawa pracy, w tym również najnowsze interpretacje związane z Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych.

Przemysław Sąpór

Download PDF
Powrót Drukuj stronę