Męczeństwo patrona Polski i gdańskiej archidiecezji św. Wojciecha, początkiem naszego państwa

W 997 roku urządzono wyprawę misyjną do Prus. Bolesław Chrobry dał Wojciechowi do osłony 30 wojów. Biskupowi towarzyszył jego brat, bł. Radzim, i subdiakon Benedykt Bogusza, który znał język pruski. 

Wisłą udali się do Gdańska, gdzie przez kilka dni głosił Ewangelię. Stąd udał się w dalszą drogę. Aby nie nadawać swojej misji charakteru wyprawy wojennej, Wojciech oddalił żołnierzy.

Prusowie byli wrogo nastawieni. Miejsca męczeńskiej śmierci św. Wojciecha  nie udało się uczonym  zidentyfikować. Mogło to być w okolicy Elbląga lub Tękit (Tenkitten).

W okolicy pruskiego grodu granicznego Chollin (na brzegach jeziora Drużno, obecnie Święty Gaj 23 kwietnia 997 roku odpoczywających po mszy św. zaskoczyło kilku strażników prowadzonych przez szamana Sicco. O świcie tłum Prusów otoczył trzech misjonarzy: św. Wojciecha, bł. Radzima i Benedykta Boguszę. Pogański kapłan zadał mu pierwszy śmiertelny cios. Potem 6 włóczni przebiło mu ciało. Wojciech miał 41 lat. Od ciała przyszłego świętego oprawcy odcięli głowę i nabili na pal.

Wkrótce książę Chrobry wykupił ciało Wojciecha na wagę srebra i rozkazał pochować w Gnieźnie. Do jego grobu w 1000 roku pielgrzymował Otton III. Chrobry słusznie rachował, że rodzący się kult świętego zjedna mu przywódców chrześcijańskiego świata, zdejmując zeń odium niedawnego poganina, bogacącego się na handlu niewolnikami i trudniącego się grabieżą okolicznych ludów.

Chrzest Mieszka I został zatem potwierdzony krwią męczennika. Polska weszła do rodziny krajów europejskich, a przy relikwiach św. Wojciecha spotkali się cesarz Otton III z Bolesławem Chrobrym, a wszystko odbywało się w obecności legata papieskiego.

Święty Wojciech (Adalbert – pod tym imieniem nasz patron figuruje we wszystkich późniejszych dokumentach i jest znany i czczony w Europie), urodził się ok. 956 r. w możnej rodzinie Sławnikowiców w Lubicach (Czechy). Jego ojciec, Sławnik, był głową możnego rodu, a matka Strzeżysława, również pochodziła ze znakomitej rodziny Przemyślidów, którzy rządzili wówczas państwem czeskim.

W 968 r. papież Jan XIII, dzięki inicjatywie cesarza Ottona I, ustanowił w Magdeburgu metropolię, jako biskupstwo misyjne dla nawracania zachodnich Słowian

29 czerwca 983 roku odbyła się konsekracja Wojciecha na biskupa, której dokonał metropolita Moguncji, św. Willigis. Wojciech wszedł do biskupiej stolicy, Pragi, boso. Miał wtedy zaledwie 27 lat.

Sytuacja Kościoła w Czechach w owym czasie nie była łatwa.  Św. Bruno z Kwerfurtu stwierdza, że „duchowni żenili się jawnie”. Możnych zraził sobie Wojciech przypomnieniem zakazu wielożeństwa, gromieniem za wiarołomność oraz za związki małżeńskie z krewnymi.  W roku 990 Wojciech złożył profesję zakonną. W rządach diecezją praską zastępował go biskup Miśni, Falkold.

Na ród przyszłego świętego jednak spadła krwawa klęska. Otóż na dworze książęcym w Pradze pochwycono na cudzołóstwie kobietę z możnego rodu Werszowców. Urażony śmiertelnie mąż zamierzał ją zabić. Ta jednak schroniła się u biskupa Wojciecha, a ten udzielił jej azylu w klasztorze benedyktynek. Jednak siepacze Werszowców wywlekli ofiarę z klasztornego azylu i zamordowali. Wojciech rzucił na nich klątwę. W akcie zemsty Werszowcowie napadli na rodzinny gród Wojciecha. Gród spalono, zamordowano jego czterech braci z żonami i dziećmi. Działo się to 28 września 995 roku.

W smutku biskup udał się do państwa Polan z postanowieniem oddania się pracy misyjnej. Książę Bolesław Chrobry ucieszył się na wiadomość, że do Polski ma przybyć biskup Wojciech. Słyszał o nim od jego rodzonego brata, Sobiebora, któremu udzielił schronienia.

To św. Wojciechowi przypisuje się ufundowanie pierwszych klasztorów benedyktyńskich na ziemiach polskich. Za swojego fundatora uważają Wojciecha opactwa w Międzyrzeczu, Trzemesznie i w Łęczycy (Tum).

Papież Sylwester II jeszcze przed rokiem 999 dokonał uroczystego ogłoszenia Wojciecha świętym. Zapadła religijna i polityczna decyzja utworzenia w metropolii w Gnieźnie, której patronem został św. Wojciech.

W marcu roku 1000 Otto III odbył pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie, a podczas spotkania z Bolesławem Chrobrym została proklamowana metropolia gnieźnieńska z podległymi jej diecezjami w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu.

Św. Wojciech stał się patronem Kościoła w Polsce obok NMP Królowej Polski i św. Stanisława ze Szczepanowa. Jest też patronem archidiecezji gnieźnieńskiej, gdańskiej, warmińskiej i diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.

Przypomnijmy, że decyzją Ojca Świętego i bullą „Totus Tuus Poloniae Populus” z 25 marca 1992 roku diecezja gdańska została podniesiona do rangi archidiecezji.

Artur S. Górski

Download PDF
Powrót Drukuj stronę