W wielkanocnym koszyczku

W Wielką Sobotę kościoły zapełniają się parafianami niosącymi koszyczki. Znajduje się w nich święconka, która zostanie spożyta podczas wielkanocnego śniadania. Co się na nią składa?

koszyczek_wielkanocny

Śniadanie wielkanocne tradycyjnie rozpoczyna się składaniem życzeń, któremu towarzyszy dzielenie się ugotowanym na twardo jajkiem symbolizującym odradzające się życie, a w tradycji chrześcijańskiej jest znakiem zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią. Do wielkanocnego koszyczka często wkłada się jajka ozdobione: pomalowane we wzorki (wtedy nazywa się je pisankami) lub na jednolity kolor (są to tak zwane kraszanki).

Umieszczony w koszyczku chleb jest symbolem godnego życia, sytości i gościnności. W tradycji chrześcijańskiej dodatkowo oznacza Jezusa Chrystusa, nazywanego „chlebem, który zstąpił z nieba” i przywołuje takie wydarzenia z Jego życia, jak cudowne rozmnożenie chleba i ustanowienie Eucharystii.

W skład święconki tradycyjnie wchodzi również mięso, w Polsce najczęściej w postaci wędliny i kiełbasy. Symbolizuje zdrowie, dostatek i zamożność, nieprzypadkowo ojciec syna marnotrawnego kazał zabić utuczone cielę, żeby wyprawić ucztę na powitanie niewidzianego od dawna dziecka.

W koszyczku wielkanocnym umieszcza się też nabiał, najczęściej jest to masło lub ser, które symbolizują harmonię między człowiekiem i siłami natury, a także pomyślność w hodowli zwierząt domowych.

Przyprawami tradycyjnie wchodzącymi w skład święconki są sól, pieprz i chrzan. Sól w podaniach ludowych ma moc zwalczania i odstraszania zła (tak samo, jak chroni potrawy przed zepsuciem). W symbolice chrześcijańskiej oznacza też oczyszczenie, a także istnienie i prawdę (Chrystus nazwał swoich uczniów „solą ziemi”, ponieważ zostali powołani do głoszenia Prawdy na całym świecie). Pieprz jest nawiązaniem do gorzkich ziół, spożywanych przez Żydów podczas Paschy na pamiątkę niewoli egipskiej. Chrzan ma natomiast przypominać o goryczy Męki Pańskiej, która w dniu Zmartwychwstania przemieniła się w radość (tarty w Wielki Piątek, wyciskał łzy z oczu).

W koszyczku wielkanocnym nie może zabraknąć baranka zrobionego z masy cukrowej, ciasta lub masła. Symbolizuje Jezusa Zmartwychwstałego, a także pokorę i łagodność. Żydzi spożywali go podczas Paschy, wspominając przejście Anioła Śmierci przez domy egipskie, podczas którego oszczędzone zostały domy oznaczone krwią baranka.

Do wielkanocnego koszyczka wkłada się również ciasta jako symbol umiejętności gospodarskiej. Najczęściej są to drożdżowe babki i mazurki.

Dzieci czasem wkładają do koszyczka czekoladowe lub marcepanowe zajączki lub kurczątka (albo kaczątka). Kurczę jest jednym z symboli Chrystusa, który wyszedł zwycięsko z grobu, tak jak kurczak wychodzi z jajka. Zając symbolizuje natomiast przyrodę odradzającą się wiosną, a także grzeszników oczyszczonych przez pokutę.

Koszyczek tradycyjnie przystraja się bukszpanem. Ta roślina z racji swojego podobieństwa do niewystępującej w Polsce oliwki symbolizuje pokój przynoszony przez Chrystusa.

Martyna Werra

Download PDF
Powrót Drukuj stronę