Urlop macierzyński i rodzicielski – ustawa dziś wchodzi w życie

10 czerwca prezydent podpisał nowelizację przepisów kodeksu pracy dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem. Nowelizacja obejmie również postulaty tzw. matek I kwartału – czyli przywilej możliwości skorzystania z dłuższego urlopu będzie przysługiwał rodzicom dzieci urodzonych od początku 2013 roku. Zmiany w ustawie Kodeks pracy wchodzą w życie 17 czerwca 2013 r.

Nowelizacja przygotowana przez resort pracy i polityki społecznej przewiduje, że funkcjonować będą: urlop macierzyński (20 tygodni, w tym 14 tygodni zarezerwowanych tylko dla matki), dodatkowy urlop macierzyński (wydłużony z czterech do sześciu tygodni) oraz urlop rodzicielski (26 tygodni).

Kto będzie mógł skorzystać ze zmian przepisów

Przewiduje się, że nie tylko pracownik zatrudniony na umowę o pracę skorzysta z dłuższego urlopu macierzyńskiego. Urlop macierzyński będzie też przysługiwać kobietom pracującym na umowie-zleceniu i prowadzącym własną działalność gospodarczą, o ile opłacają dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe (od lutego 2013 – 54,58 zł miesięcznie dla kobiet prowadzących działalność gospodarczą powyżej dwóch lat i 11,76 zł dla kobiet na tzw. preferencyjnym ZUS).

Dodatkowy urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski będzie przysługiwał na równych prawach zarówno matce, jak i ojcu dziecka.

W trakcie konsultacji społecznych i międzyresortowych do projektu wprowadzono kilka zmian, m.in. możliwość korzystania z urlopu rodzicielskiego jednocześnie przez oboje rodziców. W takim przypadku łączny wymiar urlopu nie może przekraczać 26 tygodni, co oznacza, że każde z nich będzie miało urlop krótszy. Obecnie obowiązuje zasada, że jeżeli oboje rodzice są zatrudnieni, w tym samym czasie z urlopu może korzystać tylko jedno z nich.

Urlop dodatkowy można będzie wykorzystać w dwóch częściach, zaś rodzicielski – maksymalnie w trzech, trwających co najmniej osiem tygodni.

Urlop rodzicielski a praca w niepełnym wymiarze

Urlop rodzicielski będzie można łączyć z pracą w niepełnym wymiarze, tak jak to ma miejsce obecnie w przypadku urlopu dodatkowego. W tej chwili pracodawca musi uwzględnić wniosek pracownika o łączenie urlopu z pracą i takie rozwiązanie odnośnie urlopów rodzicielskich zaproponowano w pierwotnej wersji projektu. Jednak uwzględniono również postulat pracodawców, aby wniosek pracownika o dopuszczenie go do pracy w niepełnym wymiarze nie był bezwzględnie wiążący, ale aby pracodawca mógł go nie uwzględnić, jeśli nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj pracy. O przyczynie odmowy pracodawca informowałby na piśmie.

Nowy wymiar urlopu, który pracownica może wykorzystać przed porodem

Ze względu na dość powszechną krytykę obecnego rozwiązania w tym zakresie, proponuje się, aby w przepisach określić maksymalny (a nie minimalny) wymiar tego urlopu możliwy do wykorzystania przed porodem.

Proponuje się zatem, aby nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego mogło przypadać przed przewidywaną datą porodu.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego

Zgodnie z nowelizacją, zasiłek macierzyński będzie przysługiwał przez okres urlopu macierzyńskiego, okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego (w wysokości jak dotychczas 100 proc. podstawy wymiaru), jak również przez okres określony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego w wysokości 60 proc. podstawy wymiaru. W sytuacji, gdy ubezpieczona w trybie art. 1791 kodeksu pracy – czyli w terminie 14 dni od dnia porodu, złoży pracodawcy pisemny wniosek o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim urlopie urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, przysługiwać jej będzie zasiłek w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru przez cały okres trwania urlopów związanych z rodzicielstwem.

Maria Szwajkiewicz

Dział Prawny RG NSZZ „Solidarność”

stan prawny na 17.05.2013 r.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę