Ukraina rok 1986: I spadla z nieba Gwiazda Piołun

I trzeci anioł zatrąbił:
i spadła z nieba wielka gwiazda, płonąca jak pochodnia,
a spadła na trzecią część rzek i na źródła wód.

 A imię gwiazdy zowie się Piołun.
I trzecia część wód stała się piołunem,
i wielu ludzi pomarło od wód, bo stały się gorzkie

Zdjęcie: Wikimedia Commons

czarnobyl

26 kwietnia 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni jądrowej w Czarnobylu. W wyniku przegrzania reaktora podczas błędnie przeprowadzanego eksperymentu, doszło do wybuchu wodoru oraz rozprzestrzenienia substancji promieniotwórczych, gdy radioaktywny pył został wyrzucony do atmosfery. Przyczyną awarii było nieodpowiedzialne działanie obsługi, a także rozwiązania konstrukcyjne reaktora typu RBMK.

W wyniku awarii skażeniu uległ obszar ok. 150 tys.  km kw. Zmieniło się życie milionów ludzi. Chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po Europie. Co najmniej  800 tys. osób  narażonych zostało na podwyższoną dawkę promieniowania. Ewakuowano ponad 350 tys. osób.

Kontrowersje budzi szacowana liczba ofiar. U 134 pracowników likwidujących awarię wystąpiła ostra choroba popromienna. 31 z nich zmarło z jej powodu już w 1986. Zginęła też załoga śmigłowca rozbitego podczas akcji ratunkowej nad reaktorem.

Dwa dni po katastrofie stacja monitoringu radiacyjnego w Mikołajkach zarejestrowała aktywność izotopów promieniotwórczych w powietrzu ponad pół miliona razy większą, niż normalnie. 29 kwietnia 1986 r. Biuro Polityczne KC PZPR i rząd powołali komisję, która podjęła decyzję o podaniu płynu Lugola dzieciom i młodzieży w północno-wschodnich województwach. Nie zamknięto szkół, nie zalecono niewypuszczania dzieci z domów. Władze zachęcały do pierwszomajowych pochodów.

Dyrektor Instytutu Matki i Dziecka uspokajała, że „dzieciom nic się nie stanie, jak pobiegają sobie na świeżym powietrzu, najwyżej będą musiały się częściej myć”. Prasa przytaczała opinie o „niegroźnym poziomie promieniowania”. Do celów propagandowych wykorzystywano etap Wyścigu Pokoju rozgrywany w Kijowie.

Kolejne trzy lata przyniosły w Polsce gwałtowne protesty przeciwko budowie reaktora w Żarnowcu, prowadzonych głównie przez Ruch Wolność i Pokój.

W związku z bardzo złym stanem sarkofagu chroniącego reaktor w Czarnobylu w tym roku ma być ukończony nowy sarkofag (New Safe Confinement) sfinansowany z pieniędzy Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Unii Europejskiej i USA.

Dzisiaj w „zonie”, w centrum opuszczonego sowieckiego miasta Prypeć, zaprojektowanego w 1970 r. jako wzorzec ateistycznego miasta ery Breżniewa, znajduje się pomnik dmącego w trąbę trzeciego anioła z Apokalipsy św. Jana – Memoriał „Gwiazdy Piołun” (czarnobyl po ukraińsku to odmiana rośliny piołun).

Po pięciu latach od awarii Związek Sowiecki upadał. Wykończyły go Afganistan, nieudana Pierestrojka i Czarnobyl.

Artur S. Górski

Download PDF
Powrót Drukuj stronę