Sierpień 1980 – Gdynia pamięta!

Nie byłoby Sierpnia ’80 bez Grudnia ’70 – tę prawdę historyczną chyba jak mało kto rozumieją mieszkańcy Gdyni, miasta, które na kartach swoich dziejów głęboko ma wyryte zarówno grudniowe rany, jak i zwycięskie sierpniowe hasła. Nic dziwnego zatem, że tegoroczne gdyńskie obchody rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych rozpoczęły się rankiem 30 sierpnia od uroczystości złożenia kwiatów pod pomnikiem Ofiar Grudnia 1970 roku w pobliżu przystanku SKM Gdynia-Stocznia. Pamięć ofiar grudniowej rewolty złożyli m.in. prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Łukasz Kamiński, prezydent Gdyni Wojciech Szczurek oraz liczne delegacje NSZZ „Solidarność” z przewodniczącym Komisji Krajowej Piotrem Dudą, szefem Zarządu Regionu Gdańskiego Krzysztofem Doślą i wiceprzewodniczącym ZRG Romanem Kuzimskim na czele. Warto podkreślić, że licznie pojawili się przedstawiciele „S” z gdyńskich przedsiębiorstw: Stoczni Remontowej „Nauta”, Stoczni Marynarki Wojennej, Portu Gdynia, Izby Celnej, PKP Intercity Gdynia i innych. Kwiaty złożyły również delegacje Oddziału NSZZ „S” w Gdyni oraz pracowników oświaty i wychowania w Gdyni. Modlitwę za wszystkich, których ofiara życia w czasie PRL stała się podwaliną protestu w sierpniu 1980 r., poprowadził diecezjalny duszpasterz ludzi pracy ks. Sławomir Decowski. Kwiaty złożył również były przewodniczący „S” poseł Janusz Śniadek.

fot. A. Chmielecki

Armia Sierpnia ’80

Sierpniowe uroczystości w Gdyni od dawna nie były tak rozbudowane i różnorodne, a jednocześnie z tak licznym udziałem mieszkańców i gości. To m.in. efekt współpracy wielu instytucji: władz miasta, IPN, „Solidarności”, Kościoła i fundacji Pomorska Inicjatywa Historyczna. To właśnie ta ostatnia była inicjatorem wyróżnienia blisko 200 uczestników strajków w sierpniu 1980 r. na terenie Gdyni honorowymi odznaczeniami „Bohaterom Sierpnia 1980″. Podczas uroczystości w siedzibie Zarządu Portu Gdynia pamiątkowe medale z rąk prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i szefa PIH Andrzeja Kołodzieja ze wzruszeniem odbierali m.in. stoczniowcy, portowcy i kolejarze. Tacy jak Zbigniew Karbas, wieloletni pracownik Stoczni im. Komuny Paryskiej, Małgorzata Zwiercan, w sierpniu 1980 r. pracownica Stacji PKP Port Gdynia czy Ireneusz i Paweł Konkol – ojciec i syn, którzy do Gdyni i pracy w stoczni trafili nie jak to się często zdarzało z Kaszub, ale z bardziej odległego Kociewia. Wśród odznaczonych medalem „Bohaterom Sierpnia 1980″ znalazł się również obecny przewodniczący Krajowej Sekcji Portów Morskich NSZZ „S” Mariusz Połom. Nazwiska wszystkich wyróżnionych można znaleźć w III tomie z cyklu „Ludzie Sierpnia 1980 w Gdyni”, który swoją premierę miał podczas uroczystości zorganizowanej przez Pomorską Inicjatywą Historyczną.

Wręczając odznaczenia Andrzej Kołodziej, szef sierpniowego strajku w Stoczni im. Komuny Paryskiej, podkreślił, że liderzy protestu niewiele by zdziałali bez armii: –  To wy jesteście prawdziwymi bohaterami, wy tworzyliście armię Sierpnia ’80.

– Sierpień 1980 to jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, a dziś wyróżniamy osoby, które w tym trudnym momencie naszych dziejów wykazały się odwagą – mówił prezydent Wojciech Szczurek. Szef IPN dr Łukasz Kamiński, nawiązując do utworu Jacka Kaczmarskiego, nazwał protest z 1980 r. „źródłem, które wciąż bije” i „marzeniem, które nie straciło nic ze swojego powabu”.

Z kolei szef „S” Piotr Duda powiedział, że Sierpień ’80 jest przykładem na to, jak wiele może zmienić solidarność międzyludzka. – Strajkujący wykazali wówczas wiele odwagi i determinacji w obronie praw człowieka, a zatem i praw pracowniczych. Niestety wiele z marzeń z sierpnia 1980 r. wciąż nie zostało zrealizowanych. Dotyczy to głównie postulatów społecznych – podkreślił szef Związku.

Wolność i Solidarność

Uhonorowanie osób zasłużonych dla przemian demokratycznych w Polsce oraz odzyskania niepodległości i suwerenności miało miejsce również w Teatrze Muzycznym w Gdyni, podczas uroczystości zorganizowanej przez gdański oddział IPN. To właśnie na wniosek prezesa Instytutu prezydent przyznał kilkunastu osobom z Regionu Gdańskiego, Elbląskiego i Słupskiego Krzyże Wolności i Solidarności, wręczone 30 sierpnia w Gdyni. Szef IPN Łukasz Kamiński zwrócił uwagę na to, że o ile ustanowiony w II Rzeczypospolitej Krzyż Niepodległości nie odnosił się bezpośrednio do żadnej organizacji działającej przed 1918 r. na rzecz niepodległości Polski, o tyle nazwa odznaczenia dla działaczy opozycji antykomunistycznej z lat 70. i 80. XX w. wyróżnia „Solidarność” jako największą organizację dążącą do wolności i niepodległości.

Krzyże Wolności i Solidarności odebrali m.in. Marian Bogdanowicz (pracownik Stoczni Północnej w Gdańsku, w 1983 r. pobity przez funkcjonariuszy ZOMO), Bogdan Falkiewicz (działacz gdańskiej Federacji Młodzieży Walczącej), Jan Gawin (działacz „S” w Stoczni im. Komuny Paryskiej, w 1982 r. zwolniony dyscyplinarnie z pracy za działalność związkową) oraz Władysław Ornowski, po wprowadzeniu stanu wojennego aktywny uczestnik strajku w Porcie Gdańskiem, członek Komitetu Strajkowego w porcie w sierpniu 1988 r.

Ponadto prezes IPN wręczył Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Markowi Krówce, w sierpniu 1980 r. członkowi Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej delegowanemu z Wydziału S-5, później działaczowi stoczniowej „S” i Ruchu Młodej Polski.

Większość wyróżnionych swoje związkowe zaangażowanie przypłaciła szykanami ze strony władz PRL, w tym aresztowaniami, a w stanie wojennym internowaniem lub pobytem w Wojskowym Obozie Specjalnym w Chełmnie nad Wisłą.

Król Kaszubów, kapelan związkowców

Gdyńskie obchody rocznicy Sierpnia ’80 30 sierpnia zakończyła msza św. w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa koncelebrowana przez 20 kapłanów, w tym metropolitę gdańskiego abp. Sławoja Leszka Głódzia oraz odsłonięcie długo oczekiwanego przez gdynian pomnika ks. prałata Hilarego Jastaka, wspierającego ofiary Grudnia ’70 i ich rodziny, a od 1980 r. także strajkujących w Stoczni im. Komuny Paryskiej i całą „Solidarność”. W poruszającej homilii metropolita gdański przedstawił – jak ujął – „wędrówkę przez życie” ks. Jastaka, od którego możemy się uczyć „sprawiedliwości i miłości”.

fot. P. Glanert

Pomnik ks. prałata Hilarego Jastaka, kapłana i patrioty, budowniczego w trudnych czasach PRL kościoła Najświętszego Serca Jezusowego stanął w Gdyni, u zbiegu ulic Władysława IV i Batorego. Ks. Jastak wspierał rodziny ofiar Grudnia ’70, a 17 sierpnia 1980 r. odprawił mszę św. w strajkującej Stoczni im. Komuny Paryskiej. Odsłonięcie pomnika poprzedziła msza św. pod przewodnictwem abp. Sławoja Leszka Głódzia w asyście kilkudziesięciu pocztów sztandarowych, w tym „S” i   Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

- Kapłan wedle Serca Jezusowego przyniósł stoczniowcom Chrystusa Eucharystycznego i słowa tak wtedy potrzebnego wsparcia. Honorowy członek Solidarności. Strażnik niepodległościowych i kaszubskich tradycji – mówił metropolita gdański, przywołując słowa psalmu „Sprawiedliwy nigdy się nie zachwieje i pozostanie w wiecznej pamięci”,

Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonali abp Głódź, prezydent Gdyni Wojciech Szczurek, przewodniczący NSZZ „S” Piotr Duda i prezes Pomorskiej Inicjatywy Historycznej Andrzej Kołodziej.

- Ks. Hilary Jastak jest jedną z tych postaci, które w historii naszego miasta zapisały się w wyjątkowy, niezapomniany sposób. Był jak piękny, wielki duchem, polski dąb, który przez pięćdziesiąt lat wrastał w ziemię Gdyni. Całe życie podkreślał, że jest synem ziemi kaszubskiej, że jest polskim patriotą. Był ostoją dla swoich parafian, dla gdynian, dla wszystkich, którzy w tamtych trudnych czasach marzyli o wolnej Polsce – mówił prezydent  Szczurek.

 

 

Dodajmy, że ks. Jastak jest także honorowym obywatelem swojego rodzinnego miasta – Kościerzyny. Dlatego na uroczystościach nie zabrakło delegacji kościerskich władz na czele z z-cą burmistrza Kazimierzem Stoltmannem, byłym przewodniczącym oświatowej „S” w Kościerzynie.

Gdyński monument ks. prałata Hilarego Jastaka to symboliczne podkreślenie roli całego Kościoła katolickiego w polskiej i solidarnościowej drodze do wolności w czasach PRL.

ACH

Zobacz sylwetkę ks. Hilarego Jastaka

 

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę