Rodzina Ulmów uhonorowana w Muzeum II Wojny Światowej

Na wystawie stałej w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku upamiętniono rodzinę Ulmów z Podkarpacia, która zapłaciła najwyższą cenę za ratowanie obywateli polskich wyznania mojżeszowego. Zamordowano też ich dzieci: Stasia (lat 8), Basia (lat 6), Władzio (lat 5), Franuś (lat 4), Antoś (lat 3) i Marysia (1,5 roku).

Die-Familie-Ulma-791x1024

Rodzina Ulmów. Zdjęcie z lat 40.

 

Dyrektor placówki Karol Nawrocki uważa, że „rodzina Ulmów i polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata są doskonałym uzupełnieniem muzeum”.

- Uznaliśmy, że w największej muzealnej inwestycji w polskiej historii nie może zabraknąć rodziny Ulmów, brutalnie zamordowanej przez Niemców za pomoc Żydom – napisał Karol Nawrocki, dodając że muzeum „zmienia ekspozycję niezależnie od kontekstu politycznego, a w związku z uzupełnieniami, które są po prostu niezbędne”.

Nawrocki dodał, że na ekspozycji dotychczas „nie było rodziny Ulmów ani żadnej z rodzin czy Polaków, którzy stracili życie za pomoc Żydom”.

Przypomnijmy, że gospodarujące w Markowej na Podkarpaciu małżeństwo Józefa i Wiktorii Ulmów miało sześcioro dzieci. Po Bożym Narodzeniu 1942 r., mimo biedy i zagrożenia życia, dali schronienie ośmiorgu Żydom: Saulowi Goldmanowi i jego czterem synom o nieznanych imionach (nazywano ich Szallami) oraz wnuczce Chaima Goldmana z Markowej – Lei (Layce) Didner z córką o nieznanym imieniu i Gołdzie Grünfeld.

Najprawdopodobniej Włodzimierz Leś, granatowy policjant z Łańcuta złożył meldunek Niemcom znudzony nagabywaniem Żydów o majątek, który pozostawili u niego za ukrywanie w 1941 r. Został on rozstrzelany latem 1944 r. z rozkazu Państwa Podziemnego.

Rankiem 24 marca 1944 r. przed dom Ulmów przyjechało furmanką pięciu niemieckich żandarmów i kilku „granatowych” policjantów. Dowodził Niemiec por. Eilert Dieken. Zamordowali Żydów. Później  Józefa i Wiktorię w siódmym miesiącu ciąży.

Dowodzący akcją oprawca rozkazał zamordować też dzieci. Kary za to nie poniósł. Zmarł nim stanął w RFN przed sądem.

W 1995 r. Wiktoria i Józef Ulmowie zostali uhonorowani pośmiertnie tytułem „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” izraelskiego Instytutu Pamięci Yad Vashem.

W 2003 r. w diecezji przemyskiej rozpoczął się ich proces beatyfikacyjny.

ASG

Fot. Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej

Download PDF
Powrót Drukuj stronę