Przed sierpniową burzą 1976-1980

Pod koniec lat siedemdziesiątych kryzys gospodarczy wkroczył w decydującą fazę.  Codziennością stały się kolejki przed sklepach. „Zima stulecia” 1978/79 r. ukazała niewydolność systemu PRL, gdy intensywne opady śniegu sparaliżowały kraj.  Coraz większym obciążeniem stawała się spłata kredytów zaciągniętych przez ekipę Edwarda Gierka w państwach zachodnich.

Po fali strajków oraz pacyfikacji manifestacji ulicznych w Płocku, Radomiu i Ursusie ( „ścieżki zdrowia”) nastąpiły zwolnienia z pracy, Represje i zmiany w Konstytucji PRL z 1976 r. oraz konferencja w Helsinkach zakończona Aktem końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie stały się impulsem dla środowisk opozycyjnych.

23 września 1976 r. powołano Komitet Obrony Robotników. Powstawały opozycyjne organizacja jak Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Studenckie Komitety Solidarności, Towarzystwo Kursów Naukowych, Wolne Związki Zawodowe, komitety Samoobrony Chłopskiej, Ruch Młodej Polski, Konfederacja Polski Niepodległej. Wydawano książki w „drugim obiegu”.

16 października 1978 r. kardynał Karol Wojtyła został papieżem. Znaczenia tego faktu i pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny i proroczych słów „Niech zstąpi Duch Twój!
Niech zstąpi Duch Twój! I odnowi oblicze ziemi. Tej Ziemi!” wypowiedzianych na placu Zwycięstwa 2 czerwca 1979 r. nie sposób przecenić.

Rok później, w odpowiedzi na wprowadzoną 1 lipca 1980 r. podwyżkę cen, wybuchły dziesiątki strajków. W WSK w Świdniku powołano reprezentację protestujących – Komitet Strajkowy. W kolejnych dniach do protestu przyłączyły się dziesiątki zakładów z całej Lubelszczyzny.

Po wygaśnięciu protestów władzom wydawało się, iż opanowały sytuację. Gierek wyjechał na wakacje na Krym,

Po trzech tygodniach ciszy 14 sierpnia rano wybuchł strajk, który zmienił historię Polski. Pracę przerwała załoga Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Od rana trwała też akcja ulotowa w składach SKM. „Zapalnikiem” protestu i Bezpośrednim powodem strajku było wyrzucenie ze Stoczni robotnicy Anny Walentynowicz, popularnej działaczki Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża.

Około godz. 11 do Stoczni dostał się Lech Wałęsa i obejmuje przywództwo strajku.

Postulaty strajkujących to: przywrócenie do pracy Anny Walentynowicz i Lecha Wałęsy (zwolnionego w 1976 roku), wzniesienie pomnika ofiar Grudnia 70 roku, gwarancja bezpieczeństwa dla strajkujących, podwyżka płac o 2000 zł, zasiłki rodzinne równe wypłacanym funkcjonariuszom MO i SB.

15 sierpnia strajk podjęła Stocznia im. Komuny Paryskiej w Gdyni, na czele Komitetu Strajkowego stanął Andrzej Kołodziej. Strajkowały inne zakłady Trójmiasta m.in. porty i komunikacja miejska.

O godz. 12 władze zablokowały łączność telefoniczną Wybrzeża z resztą kraju.

16 sierpnia Komitet Strajkowy Stoczni Gdańskiej podpisał porozumienie z dyrekcją Stoczni. Porozumienie obejmowało przywrócenie do pracy Anny Walentynowicz i Lecha Wałęsy, podwyżkę płac o 2 tys. zł, dodatek drożyźniany oraz gwarancję bezpieczeństwa dla strajkujących. O  godz. 15. Lech Wałęsa ogłasił w imieniu Komitetu Strajkowego, koniec strajku w Stoczni Gdańskiej.

Część strajkujących nie zgadzała się z tą decyzją i żądała kontynuacji strajku, aż do spełnienia postulatów innych strajkujących zakładów pracy, jednak stoczniowcy opuszczali już swój zakład. Na miejscu pozostało pół tysiąca robotników. Pod naciskiem Lech Wałęsa zmienił decyzję Komitetu i ogłasił solidarnościowy strajk okupacyjny.

W godzinach nocnych z 16 na 17 sierpnia powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy. Nazajutrz ukazał się pierwszy „Strajkowy Biuletyn Informacyjny” zawierający komunikat o powstaniu MKS. Biuletyn był sygnowany przez Wolną Drukarnię Stoczni Gdynia.

Międzyzakładowy Komitet Strajkowy sformułował 21 postulatów, a najważniejszym z nich było żądanie powołania niezależnych od władz związków zawodowych.

ASG

 

 

 

 

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę