Prezydium KK NSZZ „S”: Wątpliwości wobec projektu zwolnienia z podatku osób poniżej 26 roku życia

Zwolnienie z podatku PIT dla osób do 26. roku życia zatrudnionych na umowę o pracę, ale także świadczących pracę w ramach umów cywilnoprawnych, nie gwarantuje osiągnięcia jednego z głównych celów projektowanych zmian, czyli podniesienia jakości i stabilności zatrudnienia. Projekt nie wpisuje się też w żadną strategię dotyczącą zatrudniania – czy szerzej – funkcjonowania osób młodych w Polsce – uważają członkowie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. 

Celem rządowej nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ma być zmniejszenie obciążeń dla młodych pracowników (do 26 roku życia) o relatywnie niskich dochodach, co ma umożliwić lepszy start oraz powrót na legalny rynek pracy tym, którzy pracują w szarej strefie.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza jednak szereg uwag do proponowanych rozwiązań w ramach konsultacji społecznych, m.in. tego, że nowelizacja może naruszać konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej.

– Po wprowadzeniu w życie projektu w zaproponowanym brzmieniu będziemy mieli sytuację, gdy z podatku będą zwolnione młode osoby do 26. roku życia, osiągające dochód w wysokości powyżej 7 tys. miesięcznie, a osoby nieco starsze o dochodach na poziomie wynagrodzenia minimalnego obciążone będą podstawowym podatkiem – czytamy w opinii prezydium KK.

Zasada sprawiedliwości podatkowej stanowiąca uszczegółowienie zasady sprawiedliwości społecznej stanowi, że przyjęte rozwiązania podatkowe nie mogą prowadzić do różnicowania zasad opodatkowania obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej.

Zwrócono też uwagę, że w projekcie nie ma uzasadnienia, dlaczego wprowadzono zwolnienie podatkowe właśnie do 26. roku.

Członkowie Prezydium KK NSZZ „S” obawiają się również, że ograniczanie się jedynie do ulg podatkowych bez poprawiania jakości oferowanego zatrudnienia i stabilizacji, które w polskim systemie prawnym wiązane jest z zatrudnieniem etatowym, nie spowoduje powrotu młodych ludzi np. z zagranicy, nie przełoży się też na podejmowanie decyzji o posiadaniu dzieci. Szczególnie, że jak pokazują statystyki taką decyzję młodzi ludzie podejmują po 26. roku życia.

NSZZ “Solidarność” proponuje zatem, przy okazji prac nad niniejszym projektem, aby rozważyć zmiany w zakresie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne studentów do 26. roku życia wykonujących pracę w oparciu o umowę zlecenie. Jest to element „Pakietu na rzecz młodych” NSZZ „Solidarność””.

- Obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadziły możliwość wyłączenia opłacania składek dla studentów do 26. roku życia w przypadku zawarcia z nimi umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (art. 6 ust. 4 ustawy). Ponadto, osoby te nie mają możliwości podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 ustawy) oraz nie mają możliwości podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ustawy). W konsekwencji, student poniżej 26. roku życia nie ma prawa do świadczeń związanych z wypadkiem przy pracy, nie ma możliwości uzyskania zasiłku macierzyńskiego oraz zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego – uzasadnia Prezydium KK.

Prezydium zwraca uwagę, że obecnie nie ma uzasadnienia do tworzenia szczególnych zachęt do zatrudniania młodych, a funkcjonujące regulacje zachęcają do stosowania umów pozakodeksowych, co stoi w sprzeczności z poprawą jakości zatrudnienia w Polsce.

Projektodawca wskazuje, że celem nowelizacji jest zmniejszenie obciążeń dla osób o relatywnie niewysokich pensjach w wieku do 26 lat, co pozwoli młodym ludziom na lepszy start w pracy i umożliwi powrót na rynek pracy osobom pracującym w szarej strefie. Prezydium KK zwraca uwagę, że zwolnione z PIT mają być dochody w wysokości do 85 528 zł rocznie, co daje kwotę 7 127 zł miesięcznie. Wziąwszy pod uwagę, iż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wyniosło w kwietniu 2019 r. 5186,12 zł to trudno mówić, aby kwotą zwolnienia od podatku zostały objęte osoby o „relatywnie niskich dochodach”.

Po wprowadzeniu w życie projektu w zaproponowanym brzmieniu będziemy mieli sytuację, gdy z podatku będą zwolnione młode osoby do 26. roku życia, osiągające dochód w wysokości powyżej 7 tys. miesięcznie, a osoby nieco starsze o dochodach na poziomie wynagrodzenia minimalnego obciążone będą podstawowym podatkiem, co zdaniem Prezydium KK narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej.

Zasada sprawiedliwości podatkowej stanowi uszczegółowienie zasady sprawiedliwości społecznej w kontekście sprawiedliwości obciążeń fiskalnych obywateli. Nie oznacza ona przyznanie równych praw i obowiązków wszystkim obywatelom (Wyrok TK z dnia 29 maja 1996 r., Sygn. Akt. K.22/95, OTK 1996/3/21). Zgodnie z zasadą sprawiedliwości podatkowej przyjęte rozwiązania podatkowe nie mogą prowadzić do różnicowania zasad opodatkowania obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej (Wyrok TK z dnia 9 listopada 1999, Sygn. akt K. 28/98, OTK nr 7/1999, poz. 162). Ustawodawca może różnicować prawa i obowiązki obywateli w zakresie obciążeń podatkowych jeśli u źródła takiego postępowania występuje odmienna względem nich sytuacja faktyczna (Wyrok TK z dnia 9 marca 1988 r., Sygn. Akt., U.7/78, OTK 1988/1/1). Wprowadzenie zawartych w projekcie zmian spowoduje sytuację, gdy osoby osiągające niski dochód, które ukończyły 26 rok życia, nie zostaną objęte zwolnieniem. Natomiast zwolnienie będzie obejmować osoby osiągające taki sam lub znacznie wyższy dochód. Świadczenia podatników na rzecz państwa powinny być ekwiwalentne do wartości przez nich otrzymywanych w postaci dóbr i usług świadczonych przez sektor publiczny[1]. Obciążenia wobec państwa zdjęte z osób objętych w projekcie zakresem zwolnienia zostaną przerzucone na inne osoby, również te o dochodach znacznie niższych niż dochody osób objętych zwolnieniem od podatku. A to uzasadnia zarzut naruszenia w projekcie zasady sprawiedliwości podatkowej.

Takie podejście rządu jest trudne do zaakceptowania w kontekście długiego procesu wejścia zmian – realizującego wyrok Trybunału Konstytucyjnego w zakresie kwoty wolnej od podatku. Wyrok został ogłoszony w 2015 roku, a kwota wolna została podwyższona po raz pierwszy i to niewystarczająco dopiero w 2017 czyli praktycznie w rozliczeniu za 2018 rok. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że [...] mechanizm korygowania kwoty zmniejszającej podatek należy odnosić do zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta oznacza taką relację między państwem a obywatelem, w której prawodawca nie powinien pozostawiać obywateli, zwłaszcza ubogich, o niskiej zdolności podatkowej, samych sobie lub kierować ich do systemu pomocy społecznej [...]Tym samym, projekt nie rozwiązuje problemu w sposób systemowy, a tworzy kolejne odstępstwo od powszechnych zasad opodatkowania. Podstawowy problem polskiego systemu podatkowego, jakim jest regresywność a nie progresywność systemu podatkowego, w zasadzie pozostaje nierozwiązany.

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę