Prawie co czwarty pracujący w Unii Europejskiej należy do związku zawodowego

Wskaźnik określający średnią liczbę członków związków zawodowych do ogółu zatrudnionych w Unii Europejskiej to 23 procent. Niestety, liczba członków związków w większości krajów spada w ostatnich latach, nie dotrzymując kroku wzrastającej liczbie zatrudnionych. Tak zwane uzwiązkowienie rozumiane jest jako procentowy udział członków związku wśród ogółu zatrudnionych. Analizę sytuacji związków zawodowych utrudnia brak dokładnych danych o uzwiązkowieniu w poszczególnych krajach. Poniżej przedstawione zestawienie sporządzone zostało na podstawie danych z różnych lat.

euromanifest_2014
Na zdjęciu: Euromanifestacja związków zawodowych w Brukseli, 4 kwietnia 2014 r. 

 

Przoduje Skandynawia

W Unii Europejskiej do związków zawodowych należy tylko prawie co czwarty zatrudniony. W dużych europejskich państwach ten wskaźnik często wypada poniżej średniej, i tak w Niemczech – 18 proc., we Francji – 8 proc., w Hiszpanii – 19 proc. czy w Polsce – 12 proc. Małe kraje, jak Cypr, Malta czy Luksemburg mają ten wskaźnik powyżej średniej unijnej. Najwyższe uzwiązkowienie odnotowuje się w państwach skandynawskich: w Danii, Szwecji i Finlandii to około 70 proc. Spowodowane jest to po części faktem, jak np. w Belgii (też wysokie uzwiązkowienie) że część zasiłków dla bezrobotnych czy innych zasiłków socjalnych wypłacana jest przez związki zawodowe. Zmiany w systemie wypłacania tychże zasiłków w Szwecji w latach 2006–2008 spowodowały odpływ członków ze związków. W Norwegii natomiast, pomimo że zasiłki nie są wypłacane poprzez związki – uzwiązkowienie jest wysokie (około 52 proc.).

Poniżej średniej unijnej

W krajach Europy Środkowej uzwiązkowienie utrzymuje się poniżej średniej unijnej, przykładowo w Polsce jest to 12 proc. Wyjątkami są Rumunia i Chorwacja z poziomem ok. 35 proc. Związki zawodowe muszą tu stawić czoła bardziej wrogiemu dla pracobiorców klimatowi niż w krajach starej Unii, nie wpływa to jednak znacząco na uzwiązkowienie.

We Włoszech przybyło

W większości krajów uzwiązkowienie w czasie ostatnich 15 lat sukcesywnie spada. Wyjątkiem są Włochy, gdzie w ostatnich 5 latach nawet wzrosło; ciekawostką jest, że prawie 50 procent włoskich związkowców to emeryci. Generalnie we Włoszech ogólne zatrudnienie spadło, a uzwiązkowienie wzrosło.

Następuje stabilizacja…

Ogólnie patrząc na wskaźniki można stwierdzić, że w większości krajów europejskich spadek liczby związkowców w znacznym stopniu zwolnił i stopień uzwiązkowienia ustabilizował się. Dla przykładu w Niemczech najważniejsza konfederacja związkowa, DGB, straciła 48 proc. członków, licząc od 1991 roku, kiedy odnotowano największą ich liczbę. Po części stało się to za przyczyną znacznych strat we wschodnich Niemczech. Jednak patrząc na wskaźniki, należy odnotować spadek zaledwie o 1,4 procent w ostatnich czterech latach. Podobnie jest w Wlk. Brytanii, gdzie zanotowano największe spadki w latach 80. i pierwszej połowie lat 90. XX wieku, a obecnie uzwiązkowienie jest na w miarę stabilnym poziomie. W ciągu dziesięciu lat – od 2003 do 2013 roku, uzwiązkowienie spadło, ale tylko o 3,7 punktu procentowego (od 29,3 proc. do 25,6 proc.). Podobnie w Austrii, gdzie kryzys w uzwiązkowieniu odnotowano w latach 2006–2009. Obecnie sytuacja generalnie jest stabilna. Jak ostatnio odnotowano w Szwecji uzwiązkowienie spadło w porównywalnym okresie, jednak ustabilizowało się na poziomie 70 procent od roku 2011.

…ale nie u nas

Mniej jednak mamy pozytywnych danych płynących z nowych krajów Unii. W centralnej i wschodniej Europie zachodzące procesy restrukturyzacyjne w przemyśle i zasadnicze zmiany dotyczące roli związków zawodowych wpłynęły na to, iż związki działają w trudnym, często nieprzyjaznym dla pracowników środowisku. W siedmiu krajach (Bułgaria, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia, Słowacja i Słowenia) członkostwo w związkach zawodowych spadło.

Zarówno w zachodniej jak i we wschodniej Europie uzwiązkowienie jest silniejsze w sektorze publicznym niż w prywatnym. W Wlk. Brytanii wskaźniki są stabilne, uzwiązkowienie to 55,4 proc. w sektorze publicznym, natomiast w prywatnym – 14,4 proc. Generalnie w Europie to zróżnicowanie jest mniejsze, niemniej wciąż istnieje.

uzwiazkowienie_w_europie

Trochę statystyki

European State Union Congress (ETUC) zrzesza 85 central związkowych z 35 krajów, dodatkowo 10 federacji branżowych, co daje około 50 milionów członków.

International Confederation of Free Trade Unions (ICFTU) to 324 organizacje ze 161 państw, reprezentujące około 150 milionów członków.

Istnieją też inne międzynarodowe centrale: SARTUC (południowa Azja), UNI (cały świat), WFTU (różne kraje).

oprac. (mk)
na podstawie materiałów udostępnionych przez FedEE Global

Download PDF
Powrót Drukuj stronę