Pracownicze plany kapitałowe. Państwo, pracodawca i pracownik zabezpieczą przyszłość

Pracownicze Plany Kapitałowe, program dodatkowego i dobrowolnego oszczędzania na emeryturę, przeznaczony jest dla 11,5 miliona zatrudnionych. To nowy pomysł na część emerytury, tworzony solidarnie przez państwo, pracowników i pracodawców. Warto zastanowić się nad najkorzystniejszą dla nas formą oszczędzania i zabezpieczenia przyszłości.

System, w którym bieżące świadczenia emerytalne płacone są przez osoby pracujące w ramach umowy międzypokoleniowej, przeżywa kryzys. Pieniędzy składkowych jest w systemie zbyt mało, by zapewnić godziwe świadczenia emerytalne. A do tego kilka grup zawodowych, związanych z aparatem państwa, jest zwolnionych z odprowadzania składek, mimo stosunkowo wysokich zarobków (służby mundurowe, wymiar sprawiedliwości). Stąd projekt, by wszystkich pracujących wpisać do Pracowniczych Planów Kapitałowych. Będzie to państwowo-prywatny system długoterminowego oszczędzania.

 

Efekty i skutki

PPK to mniejsza pensja co miesiąc, ale więcej pieniędzy na emeryturze, bo PPK umożliwią gromadzenie oszczędności wypłacanych po przejściu na emeryturę. Do PPK może przystąpić każdy zatrudniony na umowę o pracę lub umowę zlecenie, acz nie ma przymusu – można zrezygnować.

Z założenia PPK mają poprawić standardy rynku pracy i bezpieczeństwo finansowe Polaków. Korzyści odniesie też gospodarka – spadnie zadłużenie zagraniczne i wzrośnie długoterminowy potencjał jej rozwoju.

 

Środki do wypłaty 

Dostępnych jest teraz kilka form oszczędzania na emeryturę: Otwarte Fundusze Emerytalne, Indywidualne Konto Emerytalne, Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, Pracownicze Programy Emerytalne.

Różnicą między PPK a OFE jest to, że w OFE nie odkładamy dodatkowych pieniędzy. Do funduszy wpływają pieniądze z podziału składki emerytalnej ZUS, a deficyt pokrywany jest przez wzrost długu publicznego.

Środki w PPK będą dziedziczone, podczas gdy w OFE można jedynie odziedziczyć „zapis” w ZUS. Plusem na rzecz PPK jest możliwość wypłaty zgromadzonych oszczędności w każdym momencie, a zwłaszcza w trudnych sytuacjach życiowych. Przed osiągnięciem 60 roku życia będzie można wnioskować o wypłatę do 25 proc. środków w przypadku poważnego zachorowania pracownika, jego małżonka lub dziecka. Nie będzie konieczny ich zwrot. Możliwe będzie jednorazowe, wcześniejsze wypłacenie środków z PPK na sfinansowanie wkładu własnego przy zakupie mieszkania lub domu – z obowiązkiem zwrotu.

Pieniądze z PPK wypłacić będziemy mogli po ukończeniu 60 roku życia (ten sam wiek dla kobiet i mężczyzn, zgodnie z zasadami równego traktowania w odniesieniu do dobrowolnych systemów zabezpieczenia emerytalnego).

Z tym, że uwaga: 25 proc. będzie można wypłacić od razu w całości, a pozostałą część w co najmniej 120 równych ratach.

 

Dla kogo PPK

PPK obejmą wszystkich pracujących Polaków, niezależnie od formy zatrudnienia, za których odprowadzane są składki na ubezpieczenie emerytalne, czyli podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.

PPK nakłada na pracodawców obowiązek zawierania z instytucją finansową umowy o zarządzanie PPK. W imieniu zatrudnionych pracodawca będzie musiał zawrzeć umowę z instytucją finansową o prowadzenie PPK.

Realizacja obowiązku tworzenia i prowadzenia PPK będzie kontrolowana przez Państwową Inspekcję Pracy.

 

Jakie stawki?

Minimalna stawka od pracodawcy to 1,5 proc. wynagrodzenia brutto, ale może ją podnieść do maks. 4 proc. (wpłata podstawowa i dodatkowa), deklarując w umowie o zarządzanie PPK dokonywanie wpłaty dodatkowej do 2,5 proc.

Pracownicy mają odkładać po 2 proc. od pensji brutto, ale zarabiający minimalną lub mniejszą niż 120 proc. minimalnego wynagrodzenia pensję – 0,5 proc. Uczestnik PPK będzie mógł zadeklarować wpłatę dodatkową do 2 proc., co da maksymalnie 4 proc. (wpłata podstawowa i dodatkowa).

„Składka powitalna” na przystąpienie do PKK i zasilenie konta to 250 zł, plus premia 240 zł na koniec roku za wytrwałość.

Projekt zakłada więc, że pracownik, pracodawca i państwo wspólnie „zrzucą się” na PPK, jednak to państwo będzie inwestowało i decydowało w co inwestować.

 

Etapy

Wprowadzenie PKK nastąpi etapami. Na pierwszy ogień pójdą firmy zatrudniające ponad 250 osób i od 1 lipca 2019 r. pierwsi pracownicy będą mogli odkładać pieniądze.   

Pieniądze zgromadzone w Pracowniczych Planach Kapitałowych będą prywatną własnością uczestników. Środki te zasilą również polski rynek kapitałowy, a wzrost udziału oszczędności długoterminowych obniży koszty finansowania inwestycji, co będzie sprzyjać gospodarce.

Każdy zatrudniony zostanie zapisany do programu automatycznie, ale będzie mógł się wycofać i zrezygnować z dokonywania wpłat po pisemnej deklaracji złożonej u pracodawcy.

Założono możliwość powrotu do programu – co cztery lata pracodawca będzie informował pracownika, który złożył deklarację o rezygnacji, o ponownym dokonywaniu wpłat. Uczestnik PPK, który zrezygnował z udziału w programie, będzie mógł ponownie do niego przystąpić.

Instytucjami obsługującymi PPK będą towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), podlegające Komisji Nadzoru Finansowego.

Instytucja finansowa będzie musiała zadbać, aby zarządzane przez nią środki mogły być lokowane w tzw. funduszach zdefiniowanej daty, stosujących odmienne zasady polityki inwestycyjnej, uwzględniające różny wiek uczestników PPK, i poziomu ryzyka inwestycyjnego.

Wynagrodzenie za zarządzanie funduszem inwestycyjnym, funduszem emerytalnym lub subfunduszem nie będzie mogło być większe niż 0,5 proc. wartości aktywów netto w roku.

Polski Fundusz Rozwoju będzie prowadził ewidencję Pracowniczych Planów Kapitałowych: towarzystw funduszy inwestycyjnych, PTE, pracowniczych towarzystw emerytalnych i zakładów ubezpieczeń.

Powstanie portal PPK, który będzie miał funkcję informacyjną dla uczestników PPK o wartości zgromadzonych przez nich środków.

 

PPK czy PPE?

Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) stanowią formę dobrowolnego, prywatnego i dodatkowego oszczędzania na emeryturę. Umożliwiają odkładanie środków w III filarze systemu emerytalnego. Oszczędzanie w ramach PPE ma charakter długoterminowy. Składki na emeryturę odprowadzają pracodawcy, a fakultatywnie – pracownicy.  PPE jest całkowicie dobrowolne. Pracodawca ma możliwość (a nie obowiązek) założenia PPE dla swoich pracowników, a każdy pracownik ma możliwość (a nie obowiązek) przystąpienia do PPE.

W PPE uczestniczy niewiele, bo 396 tys. osób.

W ramach PPE pracodawca opłaca świadczenie pieniężne w postaci składki podstawowej. Pracownik może powiększyć kwotę oszczędności o składkę dodatkową, która będzie potrącana z jego pensji.

Od 2019 r. najwięksi pracodawcy będą zobligowani do tworzenia PPK, może od tego zwolnić prowadzenie Pracowniczych Programów Emerytalnych.

Pracownicze Plany Kapitałowe będą stanowiły system długoterminowego oszczędzania na emeryturę w ramach III filaru systemu emerytalnego. Na pracodawców, którzy odprowadzają składki na ubezpieczenie emerytalne pracowników, zostanie nałożony obowiązek prowadzenia PPK, acz pracownik będzie mógł sam zdecydować, czy chce przystąpić do programu, czy też woli korzystać z innych form oszczędzania.

Każdy podmiot zatrudniający będzie zobowiązany do założenia PPK. Każda osoba zatrudniona, która nie zrezygnuje z przystąpienia do PPK, będzie domyślnie zapisywana do tego systemu.

Zalety? W odprowadzaniu składek na PPK będzie partycypować pracodawca. Nowy uczestnik programu otrzyma dofinansowanie państwa z Funduszu Pracy w postaci tzw. składki powitalnej (250 zł), a po roku oszczędzania Fundusz Pracy dołoży do uzbieranych środków 240 zł.

Aby nie musieć zakładać PPK, według najnowszej wersji projektu ustawy o PPK, wystarczy prowadzić Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) i odprowadzać składki podstawowe do PPE w wysokości co najmniej 3,5 proc. wynagrodzenia pracownika.

Na korzyść PPE przemawia fakt, iż wysokość odprowadzanych składek jest bardziej elastyczna niż w przypadku PPK, gdzie ustawodawca narzuca minimalne kwoty wpłat. Po drugie, w przeciwieństwie do PPK, pracownik nie musi odkładać środków na PPE z własnej kieszeni, a pracownicy nie są automatycznie zapisywani do systemu,

 

Kryteria PPK

Do nowego systemu będą włączone wszystkie pracujące osoby poniżej 55 roku życia. Dla osób między 55 a 69 rokiem życia PPK będą fakultatywne.

Uczestnikami PPE mogą być pracownicy, tzn. osoby zatrudnione w ramach stosunku pracy, podczas gdy w PPK mają uczestniczyć także osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych.

 

Reasumując:

W ramach III filaru zostaną wprowadzone Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) jako obligatoryjny element pakietu świadczeń oferowanych przez pracodawców, bez względu na wielkość przedsiębiorstwa i obowiązujące w nim formy zatrudnienia. Tutaj uwaga: Przedstawiona propozycja będzie miała ograniczony wpływ na budżet państwa, a w konsekwencji na dofinansowanie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) 

PPK nie rozwiązują problemu niskich świadczeń emerytalnych. Pracownicy o niskich dochodach zapewne zdecydują o rezygnacji z PPK. Planami mogą być zainteresowani pracownicy o wyższych dochodach.  Składka od małych dochodów przyniesie niewielkie oszczędności, które będą nieznacznym wsparciem dla dochodów emerytów.

PPK nie są elementem ubezpieczeń społecznych, ponieważ nie są oparte na zasadzie solidarności społecznej: wypłaty następują w ograniczonym czasie (nie są dożywotnie), uczestniczenie w nich nie ma charakteru powszechnego, a wysokość wypłaty nie jest gwarantowana. Uczestnicy PPK będą ponosili konsekwencje niewłaściwego wyboru TFI dokonanego przez pracodawcę.

Wprowadzenie PPK nie wpływa na funkcjonowanie I oraz II filaru systemu emerytalnego.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o PPK 28 sierpnia br. Rok 2018 upływa w oczekiwaniu na uchwalenie ustawy wprowadzającej Pracownicze Plany Kapitałowe, zapowiadanej od 2016 r., dzięki której wzmocniony ma zostać segment oszczędności emerytalnych.

Słowniczek PPK

składka powitalna, jednorazowa, ze strony państwa – 250 złotych,

dopłata roczna ze strony państwa – 240 złotych,

składka podstawowa pracodawcy – 1,5 proc. podstawy składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe,

składka dodatkowa pracodawcy – do 2,5 proc. podstawy składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe,

składka podstawowa pracownika – 2 proc. podstawy składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe,

składka dodatkowa pracownika – do 2 proc. podstawy składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

 

Harmonogram PPK

Przystępowanie do pracowniczych planów kapitałowych następuje etapami:

od 1 lipca 2019 roku do PPK przystępują pracodawcy zatrudniający powyżej 250 pracowników,

zatrudniający od 50 do 249 osób – od 1 stycznia 2020,

zatrudniający od 20 do 49 osób – od 1 lipca 2020,

w 2021 r. – małe firmy oraz jednostki sektora finansów publicznych.

Artur S. Górski

Download PDF
Powrót Drukuj stronę