Praca pod lupą inspektorów OIP w Gdańsku. Raport za 2018 rok

Jak wygląda przestrzeganie prawa pracy i BHP na pomorskim rynku pracy, czy ograniczenie handlu w niedziele jest przestrzegane, na ile praca cudzoziemców odbywa się na cywilizowanych, zgodnych z naszym prawem, regułach? Odpowiedzi na te pytania przynosi sprawozdanie Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku za 2018 rok.

W 2018 roku inspektorzy pracy OIP w Gdańsku przeprowadzili 5132 kontrole w 4129 zakładach pracy, w których pracowało 254 tysiące osób, w tym 11 382 cudzoziemców. Wydano 10 107 decyzji, które regulowały warunki pracy 107 tysięcy osób.

Omówienie raportu OIP zostało opublikowane w majowym numerze Magazynu Solidarność

Inspektorzy pracy zajmowali się zwalczaniem patologii zawierania umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę, przekraczania czasu pracy i wypłaty nielegalnego wynagrodzenia za pracę oraz legalnością zatrudnienia. Kontynuowane były kontrole przestrzegania minimalnej stawki godzinowej za pracę wykonywaną w ramach umów zlecenia i umów o świadczenie usług. Nowym zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy były kontrole przestrzegania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.

Praca na statkach

W 2018 r. inspektorzy Sekcji Krajowej Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Sekcji Nadzoru i Kontroli oraz Badania Wypadków przy Pracy OIP w Gdańsku w celu osiągnięcia poprawy warunków pracy załóg pływających przeprowadzili 7 kontroli bezpieczeństwa pracy na jednostkach pływających.

Ustalono u jednego armatora zatrudnianie członków załóg na podstawie umów cywilnoprawnych. Dotyczyło to 30 osób. U trzech armatorów umowy o pracę zostały skonstruowane w niewłaściwy sposób.

Inspektorzy pracy przeprowadzili też 6 kontroli na terenie portów w Gdyni i w Gdańsku. U 4 pracodawców stwierdzono naruszenie przepisów i zasad BHP w zakresie przeładunków.

Inspektorzy pracy wydali 3 decyzje nakazowe dotyczące 63 pracowników oraz skierowali 5 wniosków, które dotyczyły 53 pracowników.

Inspektorzy w kontrolowanych podmiotach stwierdzili, że dla obniżania kosztów powszechniejszy stał się dorywczy system zatrudniania przez firmy zewnętrzne, które pozyskują zlecenia od przedsiębiorstw portowych – terminali.

Czas pracy

W ramach przepisów o czasie pracy oraz wypłat wynagrodzeń ze stosunku pracy inspektorzy przeprowadzili 222 kompleksowe kontrole w 212 podmiotach. Inspektorzy pracy skierowali do pracodawców 97 decyzji nakazujących wypłatę wynagrodzeń na 721 tys. zł. Zrealizowano też 940 kontroli u 876 przedsiębiorców, zatrudniających 18 966 zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych oraz 6729 podmiotów samozatrudniających się (dotyczy przede wszystkim przemysłu stoczniowego).

W 137 przypadkach zakwestionowano umowy cywilnoprawne i polecono ich przekwalifikowanie na umowy o pracę.

Handel

Rok 2018 był w handlu wyjątkowy z powodu wejścia w życie przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta. Na terenie działalności OIP Gdańsk przeprowadzono ponad 800 kontroli placówek handlowych w związku z pracą w niedziele i święta. Większość właścicieli sklepów na terenie OIP w Gdańsku przestrzegała prawa.

W placówkach wielkopowierzchniowych stwierdzono nieliczne naruszenia przepisów prawa pracy (brak szkoleń okresowych BHP dla osób kierujących pracownikami i na stanowiskach robotniczych, nieustalenie rodzajów odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, nieprowadzenie lub nierzetelne prowadzenie kartotek).

Osoby odpowiedzialne ukarano 4 mandatami, skierowano 2 wnioski do sądu. W jednej placówce ujawniono nieprzestrzeganie zakazu handlu w niedziele.

Skrócenie czasu pracy w handlu w Wigilię Bożego Narodzenia i w Wielką Sobotę nie był naruszany. Nie stwierdzono niewypłacenia wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru czasu pracy z powodu wykonywania pracy w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy od godziny 14. Z kolei w mniejszych sklepach ujawniono nieprzestrzeganie zakazu handlu w niedziele w 100 placówkach (naruszenia dotyczyły 171 pracowników), 173 zleceniobiorców oraz 56 pracujących nielegalnie lub dalszych członków rodziny. W święta w 22 placówkach naruszenia dotyczyły 39 pracowników, 37 zleceniobiorców i 11 innych osób.

W przypadku sklepów jednej sieci handlowej wymagała ona od swoich franczyzobiorców otwierania sklepów, nakładając kary na tych, którzy nie zastosowali się. Powstała rozbieżność między wymaganiami franczyzodawcy a interpretacją przepisów przez PIP. Zdecydowano się więc na kierowanie wniosków do sądu.

Legalność zatrudnienia

Na rynku pracy województwa pomorskiego występują kłopoty w pozyskaniu wykwalifikowanych pracowników. To zmusza do zatrudniania osób, które nie chcąc tracić świadczeń socjalnych, niejako wymuszają zatrudnianie ich bez umów o pracę bądź wskazanie na umowie niższej kwoty wynagrodzenia. Inspektorzy przeprowadzili 1120 kontroli legalności zatrudnienia obywateli polskich w podmiotach zatrudniających 8628 osób. U pracodawców o ustabilizowanej pozycji gospodarczej krystalizuje się pogląd, że w pozyskiwaniu pracowników wykwalifikowanych konieczne jest zapewnienie im legalnych i uczciwych warunków. Część pracodawców w celu uzupełnienia braków kadrowych sięga po cudzoziemców z państw poza UE, dla których praca nielegalna jest do zaakceptowania.

Praca cudzoziemców

W OIP w Gdańsku w 2018 r. inspektorzy pracy przeprowadzili 550 kontroli legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, cudzoziemców. Kontrolą objęto 3625 cudzoziemców. Połowa cudzoziemców (51,3 proc.) wykonywała pracę na podstawie oświadczenia o zamiarze bądź powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi.

Nielegalne wykonywanie pracy stwierdzono wobec 406 cudzoziemców, w tym: nielegalny pobyt 2 cudzoziemców, brak zezwolenia na pracę 375 cudzoziemców, praca na innym stanowisku 27 cudzoziemców, praca bez zawarcia umowy pisemnej – 70.

Wydano 76 decyzji nakazowych, w tym 13 decyzji płatniczych na kwotę 193 tys. zł, skierowano 493 wnioski i 35 poleceń ustnych, skierowano do sądów 32 wnioski o ukaranie. Inspektorzy pracy nałożyli 78 mandatów w wysokości 109 tys. zł.

Najliczniejszą grupę nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców stanowili obywatele Ukrainy – 260 osób, a także 109 obywateli Białorusi, 15 obywateli Mołdowy, 15 obywateli Filipin, 4 obywateli Gruzji, 2 obywateli Rosji i obywatela Turcji.

Inspektorzy najczęściej stwierdzali brak wymaganego zezwolenia na pracę (w stosunku do 375 cudzoziemców) lub pracę za wynagrodzeniem niższym niż określone w oświadczeniu (285 cudzoziemców).

W 2018 r. odnotowano dwa przypadki podejrzenia popełnienia przestępstwa złośliwego lub uporczywego naruszania praw pracowniczych cudzoziemców.

ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę