Poradnik urlopowicza

1. Prawo do urlopu

Urlop wypoczynkowy przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, w wymiarze 20 lub 26 dni. Urlop wypoczynkowy może być podzielony na części, z tego przynajmniej jedna część wypoczynku musi trwać nie mniej niż 14 dni kalendarzowych. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów, który stanowi kompromis między planami wakacyjnymi pracownika a koniecznością zapewnienia normalnego funkcjonowania zakładu pracy. Pracodawca może zrezygnować z ustalania planu urlopów i wówczas termin urlopu jest ustalany po porozumieniu z pracownikiem.

2. Czy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu?

Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu, jeżeli jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Odwołanie pracownika z urlopu ma charakter polecenia służbowego. Jednocześnie § 2 omawianego artykułu, nakłada na pracodawcę obowiązek pokrycia kosztów poniesionych przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu (np. koszty przejazdu czy zakwaterowania).

3. Czy pracodawca może dofinansowywać wczasy pracownika?

Nie ma przeszkód prawnych, aby pracodawca w przepisach zakładowych przewidział możliwość dofinansowania do wypoczynku pracownika. Jeśli jednak świadczenia te miałyby korzystać ze zwolnienia od składek na ubezpieczenia społeczne i zwolnienia podatkowego, to muszą być przyznawane na zasadach przewidzianych w ustawie o ZFŚS, czyli m.in. z zastosowaniem tzw. kryterium socjalnego i w wysokości określonej przez regulamin Funduszu.

4. Jakie uprawnienia dla pracujących w upalne dni?

Głównym przywilejem jest prawo do bezpłatnych, zimnych napojów, gdy praca wykonywana w warunkach podwyższonej temperatury powietrza odbywa się:

  • na otwartej przestrzeni w temperaturze ponad 25 st. C.
  • w pomieszczeniach zamkniętych przy temperaturze ponad 28 st. C.

Przepisy BHP nie wskazują górnej granicy temperatury, po przekroczeniu której pracownik może wstrzymać się od wykonywania pracy.

5. Zasady udzielania urlopu

  1. prawo do urlopu w naturze – poza sytuacjami wprost przewidzianymi w ustawie niedopuszczalne jest wypłacanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop; pracownik nie może również skutecznie zrzec się prawa do urlopu (art. 152 § 2 k.p.)
  2. nieprzerwalność – co do zasady urlop powinien być udzielony w całości; podzielenie urlopu na części może nastąpić tylko na wniosek pracownika
  3. prawo do kolejnego urlopu pracownik nabywa „z góry” w pełnym wymiarze, z dniem 1 stycznia danego roku o ile w tym dniu pozostaje w zatrudnieniu

6. Wymiar urlopu wynosi:

  1. 20 dni – jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat
  2. 26 dni – jeśli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Ważne!
Do stażu, od którego jest uzależniony wymiar urlopu wlicza się: okresy pracy, okresy nauki, okresy zaliczane (np. okres pobierania zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, okres odbytej czynnej służby wojskowej, okres urlopu bezpłatnego udzielonego w celu pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy).

7. Obowiązek wykorzystania urlopu wypoczynkowego
W sytuacji, gdy po zakończeniu roku pracownikowi pozostaje niewykorzystany urlop wypoczynkowy, istnieje po stronie pracodawcy obowiązek udzielenia urlopu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.
W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu (art. 1671 k.p.). To, że decyzja pracodawcy w tym przedmiocie jest nieodwołalna, potwierdza między innymi wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II PK 302/10: (…) Udzielenie pracownikowi urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia (art. 1671 K.p.) zależne jest jedynie od woli pracodawcy, której pracownik nie może się sprzeciwić.

Stan prawny na 5.08.2014 r.
Maria Szwajkiewicz

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę