Podział Europy miedzy III Rzeszę a ZSRS: Pakt z 23 sierpnia 1939

Ministrowie spraw zagranicznych totalitarnych mocarstw III Rzeszy Joachim von Ribbentrop i Związku Sowieckiego komisarz Wiaczesław Mołotow 23 sierpnia 1939 r. podpisali w Moskwie pakt o nieagresji między tymi dwoma totalitarnymi państwami. Do dokumentu załączony był tajny protokół, którego konsekwencją była agresja na Polskę i tzw. IV rozbiór Polski według wyznaczonych stref wpływów.

Śmiertelni wrogowie z dnia na dzień stali się przyjaciółmi i wspólnikami.

Podpisany przez Joachima von Ribbentropa, ministra spraw zagranicznych III Rzeszy oraz Wiaczesława Mołotowa, ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRS i  przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych, tajny protokół dodatkowy, stanowiący integralną część zawartego wówczas paktu o nieagresji pomiędzy III Rzeszą i ZSRS, składał się z czterech punktów.

1. Stanowił o uznaniu Litwy za niemiecką strefę wpływów. W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do państw bałtyckich (Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa) północna granica Litwy stanowić będzie jednocześnie granicę stref interesów Niemiec i ZSRS. W związku z tym obie strony uznają zainteresowanie Litwy w stosunku do rejonu Wilna.

2. W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do Państwa Polskiego granica stref interesów Niemiec i ZSRS przebiegać będzie w przybliżeniu po linii rzek Narwi, Wisły i Sanu. Kwestia, czy w obopólnym interesie będzie pożądane utrzymanie niezależnego Państwa Polskiego i jakie będą granice tego państwa, będzie mogła być ostatecznie wyjaśniona tylko w toku dalszych wydarzeń politycznych. W każdym razie oba rządy rozstrzygną tę kwestię na drodze przyjaznego porozumienia.

Trzeci punkt odnosił się do obszaru Europy Południowo-Wschodniej. Strona sowiecka podkreśliła w nim swoje zainteresowanie Besarabią (należącą do Rumunii), natomiast strona niemiecka wyraziła brak zainteresowania tymi terenami.

Ostatni punkt głosił: „Niniejszy protokół będzie traktowany przez obie strony, jako najściślej tajny”.

Kontakty między Niemcami a Rosją sowiecką (ZSRS) trwały już od lat 20. Zawarty w 1922 r. układ w Rapallo przewidywał ich współpracę dyplomatyczną, gospodarczą i wojskową oraz rezygnację z wypłat reparacji. Mimo uwarunkowań traktatowych z Wersalu to na terenie ZSRS Niemcy prowadzili ćwiczenia. Kontakty te uległy zamrożeniu po dojściu do władzy Adolfa Hitlera i NSDAP.

Od kwietnia 1939 r. zainicjowane były ponownie nieoficjalne kontakty polityczne. W końcu 21 sierpnia 1939 r. Stalin zaaprobował przyjazd do Moskwy Ribbentropa, warunkując  zgodę na podpisanie traktatu o nieagresji zawarciem dodatkowego porozumienia regulującego interesy obu stron w kwestiach polityki zagranicznej. Hitler postanowił lada dzień uderzyć na Polskę.  Miał już gwarancje neutralności Moskwy w jego konflikcie z Zachodem.  Zawdzięczał to sprzyjającej postawie Stalina

Obaj dyktatorzy traktowali pakt jako rozwiązanie doraźne. Związek Sowiecki, zawarłszy pakt z Hitlerem, ma swój istotny udział w wybuchu II wojnie światowej. W czerwcu 1941 roku zaczęła się wielka wojna dwóch zbrodniczych ideologii, która przerodziła się w bezlitosną wojnę totalną.

Przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji i USA mieli wiedzę o tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie podzieli się nią z władzami Polski. Pchnęli nas ku wojnie, obiecując nigdy nie wypełnione wsparcie dla walczącej Polski. Francja i Wielka Brytania wypowiedziały wojnę III Rzeszy 3 września 1939, ale prowadzili jedynie tzw. dziwną wojnę na zachodzie.

W roku 1939 Francja dysponowała trzecią (po Armii Czerwonej i Wehrmachcie) armią lądową świata i trzecią na świecie marynarką wojenną. Zdobyła się jedynie od 7  do 11 września 1939 roku ma symboliczny atak sił  francuskich kilka kilometrów w głąb granicy francusko-niemieckiej w Zagłębiu Saary, na przedpolu linii Zygfryda łamiąc opór niemieckich jednostek granicznych. Po czterech dniach walki przerwano.

23 sierpnia jest Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych.

ASG

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę