Podział Europy 23 sierpnia 1939

Ministrowie spraw zagranicznych totalitarnych mocarstw III Rzeszy Joachim von Ribbentrop i Związku Sowieckiego komisarz Wiaczesław Mołotow 23 sierpnia 1939 r. podpisali w Moskwie pakt o nieagresji. Do dokumentu załączony był tajny protokół, którego konsekwencją był IV rozbiór Polski i wyznaczenie stref wpływów. Śmiertelni wrogowie z dnia na dzień stali się przyjaciółmi i wspólnikami.

Podpisany przez Joachima von Ribbentropa, ministra spraw zagranicznych III Rzeszy oraz Wiaczesława Mołotowa, ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRS i  przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych, tajny protokół dodatkowy, stanowiący integralną część zawartego wówczas paktu o nieagresji pomiędzy III Rzeszą i ZSRS, składał się z czterech punktów.

1. Stanowił o uznaniu Litwy za niemiecką strefę wpływów. W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do państw bałtyckich (Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa) północna granica Litwy stanowić będzie jednocześnie granicę stref interesów Niemiec i ZSRS. W związku z tym obie strony uznają zainteresowanie Litwy w stosunku do rejonu Wilna.

2. W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do Państwa Polskiego granica stref interesów Niemiec i ZSRS przebiegać będzie w przybliżeniu po linii rzek Narwi, Wisły i Sanu. Kwestia, czy w obopólnym interesie będzie pożądane utrzymanie niezależnego Państwa Polskiego i jakie będą granice tego państwa, będzie mogła być ostatecznie wyjaśniona tylko w toku dalszych wydarzeń politycznych. W każdym razie oba rządy rozstrzygną tę kwestię na drodze przyjaznego porozumienia.

Trzeci punkt odnosił się do obszaru Europy Południowo-Wschodniej. Strona sowiecka podkreśliła w nim swoje zainteresowanie Besarabią (należącą do Rumunii), natomiast strona niemiecka wyraziła brak zainteresowania tymi terenami.

Ostatni punkt głosił: „Niniejszy protokół będzie traktowany przez obie strony, jako najściślej tajny”.

Kontakty między Niemcami a Rosją sowiecką i ZSRS trwały od lat 20. Zawarty w 1922 r. układ w Rapallo przewidywał ich współpracę dyplomatyczną, gospodarczą i wojskową oraz rezygnację z wypłat reparacji. Mimo uwarunkowań traktatowych z Wersalu to na terenie ZSRS Niemcy prowadzili ćwiczenia. Kontakty te uległy zamrożeniu po dojściu do władzy Adolfa Hitlera i NSDAP.

Od kwietnia 1939 r. zainicjowane były ponownie nieoficjalne kontakty polityczne. W końcu 21 sierpnia 1939 r. Stalin zaaprobował przyjazd do Moskwy Ribbentropa, warunkując  zgodę na podpisanie traktatu o nieagresji zawarciem dodatkowego porozumienia regulującego interesy obu stron w kwestiach polityki zagranicznej. Hitler postanowił lada dzień uderzyć na Polskę.  Miał już gwarancje neutralności Moskwy w jego konflikcie z Zachodem.  Zawdzięczał to sprzyjającej postawie Stalina

Obaj dyktatorzy traktowali go jako rozwiązanie doraźne. Związek Sowiecki, zawarłszy pakt z Hitlerem, ma swój istotny udział w wybuchu II wojnie światowej.

Przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji i USA mieli wiedzę o tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie podzieli się z nią z władzami Polski.

23 sierpnia od 2008 roku jest Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych.

ASG

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę