Okupanci z Armii Radzieckiej

17 września to jedna z najbardziej tragicznych dat w polskiej historii. Tego dnia w 1939 r. sowiecka Armia Czerwona wkroczyła na terytorium II Rzeczypospolitej, zadając klasyczny „cios w plecy” walczącej z Niemcami Polsce. Jak się miało okazać, był to początek trwającej kilkadziesiąt lat czerwonej okupacji nad Wisłą. Co ciekawe, dokładnie 54 lata później – 17 września 1993 r. – Armia Radziecka (po zmianie nazwy z Armii Czerwonej w 1946 r.) opuściła Polskę. Część polskich historyków to właśnie ten moment uznaje za odzyskanie przez nasz kraj pełnej wolności i suwerenności.

Różnym aspektom obecności sowieckich wojsk w Polsce w drugiej połowie XX w. poświęcona jest jedna z najnowszych publikacji gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, wydana w ramach rozrastającej się w imponującym tempie „niebieskiej serii wydawniczej” – „Armia Czerwona/Radziecka w Polsce w latach 1944–1993” (red. Krzysztof Filip i Mirosław Golon, Borne Sulinowo–Bydgoszcz–Gdańsk 2014).

armia_radziecka

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O skali sowieckiej obecności w Polsce przez ponad pięć dekad, będącej jednym z głównych czynników determinujących militarną i polityczną zależność PRL od Związku Sowieckiego, świadczyć mogą następujące dane: 58 garnizonów, 56 tys. żołnierzy, 600 czołgów, 952 wozy opancerzone, 390 dział i moździerzy, 231 samolotów i śmigłowców, 400 tys. ton wyposażenia, w tym 90 tys. ton amunicji. Takim potencjałem dysponowała armia „wielkiego brata ze Wschodu” – i to nie gdy rozpoczynała powojenną okupację Polski, jak mogłoby się wydawać, ale na początku lat 90. XX w., gdy opuszczała nasz kraj. Oficjalnie wycofywanie się Armii Radzieckiej z Polski rozpoczęło się w kwietniu 1991 r., a skończyło we wrześniu 1993 r. (już jako wojsk Federacji Rosyjskiej), jednak ostatni sowieccy żołnierze zabezpieczający przejazd oddziałów wycofywanych z NRD opuścili terytorium III RP dopiero w 1994 r.

Czytelników związanych z „Solidarnością” w publikacji gdańskiego IPN zapewne najbardziej zaciekawi artykuł Grzegorza Baziura pt. „Wejdą – nie wejdą?”, opisujący reakcję ZSRS i jego oddziałów w Polsce (Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej) na strajki w sierpniu 1980 r., powstanie NSZZ „Solidarność” i plany ekipy Jaruzelskiego rozbicia Związku. Wszystkich czytelników z Pomorza powinny zainteresować natomiast teksty prezentujące obecność wojsk sowieckich w Sopocie, powiecie gdańskim i Elblągu w pierwszych powojennych latach. A co do samej obecności Armii Czerwonej i jej kolejnych wcieleń w Polsce, to chyba zgodzimy się wszyscy – 54 lata i oby już ani jednego dnia więcej.

ACH

fot. IPN

 

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę