NIK o likwidacji szkół

Od 2008 r. do 2012 r. gminy ogółem zlikwidowały 856 podstawówek i 88 gimnazjów – wynika z raportu NIK „Wpływ likwidacji szkół publicznych na warunki realizacji zadań oświatowych”.   NIK skontrolowała 119 procedur likwidacyjnych, przeprowadzonych w latach 2011-2013. W połowie przypadków (52,1 proc.) uczniowie z likwidowanych szkół zostali przeniesieni do innych szkół gminnych.

Kryzys ekonomiczny i związany z niżem demograficznym spadek liczby uczniów sprawia, że gminy, chcąc zaoszczędzić, likwidują szkoły. Swoje decyzje samorządy uzasadniają  koniecznością poprawy warunków nauczania i zmniejszenia wydatków na zadania oświatowe. Nie bacząc, że wymusza to transportowanie najmłodszych nawet uczniów do odległych miejscowości.

Jednak zdaniem kontrolerów NIK likwidacja szkół nie powoduje pogorszenia warunków kształcenia dla przenoszonych uczniów.

- Możliwości lokalowe i organizacyjne w nowych szkołach są podobne lub nawet lepsze niż te w likwidowanych placówkach – wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli.

Jednocześnie NIK zauważa, że problem likwidacji szkół jest złożony i wywołuje lokalne konflikty, w których każda ze stron ma swoje racje: gminy bronią pieniędzy, pedagodzy – Karty Nauczyciela, a lokalne społeczności – miejsc kulturotwórczych.
Najwyższa Izba Kontroli przywołując wyniki badań Instytutu Badań Edukacyjnych przypomniała, że w latach 2008-2012 r. gminy zlikwidowały 856 podstawówek i 88 gimnazjów, zaś gółem w kraju zniknęło 954 szkół podstawowych i 170 gimnazjów.

Połowę zlikwidowanych szkół gminnych (47,9 proc.) zastąpiły nowe szkoły niepubliczne i publiczne nie prowadzone przez gminy. Natomiast w pozostałych przypadkach uczniowie likwidowanych szkół trafiali do średnio pięciokrotnie większych liczebnie szkół gminnych, co wymagało od nich szczególnego dostosowania się do nowego otoczenia. W szkołach tych zapewniono uczniom nauczanie bez łączenia klas oraz większą, niż w szkołach likwidowanych, dostępność do urządzeń sportowo-rekreacyjnych, świetlic, stołówek i bibliotek.
Negatywną konsekwencją likwidacji szkół było wydłużenie drogi ucznia do szkoły, jednak we wszystkich kontrolowanych gminach zapewniono bezpłatny transport lub refundację kosztów dojazdu.

Zatrudnienie w innych szkołach gminnych lub nowo powstałych szkołach znalazło tylko 68,5 proc. nauczycieli szkół zlikwidowanych. Nauczyciele, przechodzący do nowo powstałych szkół otrzymywali wynagrodzenie średnio o 40 proc. niższe od przeciętnego wynagrodzenia nauczycieli szkół gminnych, przy jednocześnie zwiększonym o 28 proc. wymiarze godzin dydaktycznych.

W wyniku likwidacji szkół wszystkie kontrolowane gminy uzyskały oszczędności w nakładach ponoszonych na realizację zadań oświatowych – średnio po 286,1 tys. zł w skali roku.
Według NIK, decydując się na likwidację szkół gminy kierowały się przede wszystkim względami ekonomicznymi, a w mniejszym stopniu troską o poprawę warunków kształcenia.

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę