Niezależne Zrzeszenie Studentów świętuje i wspomina 30 rocznicę strajku z maja 1988 r.

2 maja 2018 roku studenci z Niezależnego Zrzeszenia Studentów zaprosili sympatyków, w tym i związkowców z NSZZ „Solidarność” na uroczystość jubileuszowa będącą finałem projektu rozpisanego na pamiątkę trzydziestolecia strajków majowych z 1988 r. Ma to na celu przypomnienie protestu studentów Uniwersytetu Gdańskiego i Politechniki Gdańskiej, solidaryzujących się z strajkami robotniczymi w Nowej Hucie i Stoczni Gdańskiej im. Lenina.

Zdjęcia: Wojciech Milewski

Uroczystość rozpocznie się w środę o godzinie 15 mszą świętą w bazylice św. Brygidy, po której studenci przeszli na Plac Solidarności, by złożyć kwiaty pod pomnikiem Poległych Stoczniowców i tablicą pamiątkową. W maju 1988 roku, oprócz wykładów  z historii i polityki oraz piosenek i strajkowego alertu msze święte dla strajkujących studentów odprawiał dominikanin o. Stanisław Tasiemski.

W 2018 roku w bazylice było podobnie. Ten sam o. Stanisław odprawił mszę świętą w 30 rocznicę strajku. Swoistym pomostem pokoleniowym była obecność kilkorga przedstawicieli studenckiej braci z 1988 r. (m.in. Mariusz Popielarz z ówczesnego komitetu strajkowego) oraz obecność związkowców z „S” ze Stoczni Gdańskiej. Niektórzy uczestniczyli w strajku w stoczni, inni na UG. Nasz Region reprezentowali też Krzysztof Dośla, Bogdan Olszewski i Jacek Rybicki. Blisko setka maszerujących ze świątyni na plac miała w dłoniach białe i czerwone goździki oraz czerwone róże. Po oficjalnej uroczystości odbędzie się nieformalna część, przygotowany przez studentów piknik.

Przypomnijmy genezę NZS. Na fali robotniczych strajków wzmocnił się też niezależny ruch studencki, zapoczątkowany w 1977 r. przez Studencki Komitet Solidarności, powołanym w Krakowie po tragicznej śmierci studenta Stanisława Pyjasa, znalezionego przed Juwenaliami 1977 r. na posadzce jednej ze staromiejskich kamienic przy ul. Szewskiej. NZS w Gdańsku zaczął tworzyć się we wrześniu 1980 roku.

Już 2 września 1980 r., mimo semestralnej przerwy, studenci Uniwersytetu Gdańskiego powołali Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów. 17 września na UG spotykali się delegaci z Politechniki Gdańskiej, Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni, Akademii Medycznej oraz Uniwersytetu Gdańskiego, aby ustalić plan działania na forum ogólnokrajowym. 18 i 19 września na Politechnice Warszawskiej spotkali się przedstawiciele 60 grup założycielskich niezależnego ruchu studenckiego. Rosła konkurencja dla Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. Szczególnie Aktywnie działał NZS na Uniwersytecie i Akademii Medycznej.  W kwietniu 1981 r. odbył się I Krajowy Zjazd NZS, zarejestrowanego oficjalnie dwa miesiące wcześniej. NZS był od początku szczególnie zwalczaną organizacją. Do historii przeszły strajk łódzki z jesieni 1980 i radomski z 1981 r. Władze PRL dopiero po najdłuższym w Europie studenckim strajku okupacyjnym w Łodzi zgodziły się na rejestrację Zrzeszenia, która nastąpiła 17 lutego 1981 roku. NZS, jako pierwsza organizacja, została zdelegalizowana po wprowadzeniu stanu wojennego. Wojskowe władze WRON zarzuciły NZS naruszenie Konstytucji PRL, działanie na szkodę państwa, szkalowanie ustroju socjalistycznego, druk i kolportaż wydawnictw o treści antysocjalistycznej i antyradzieckiej. Od 1986 r.

NZS zaczął się tajnie aktywizować w samorządach uczelnianych, kołach naukowych, w ramach duszpasterstwa akademickiego. W marcu 1988 r. studenci KUL i UMCS zorganizowali wiec pod pomnikiem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Studenci uczelni warszawskich wiecowali pod pomnikiem Adama Mickiewicza – tak jak w 1968 r. Gdański NZS urządzał całkiem jawne spotkania, wiece i happeningi. Gdy w 1988 r. wiosną zaczął się protest młodego pokolenia robotników – w Nowej Hucie, w porcie i w Stoczni Gdańskiej, w Katowicach ze wsparciem pośpieszyli studenci od Gdańska przez Kraków i Lublin, po Śląsk. Reaktywacja Niezależnego Zrzeszenia Studentów, działającego przez czas stanu wojennego i po nim w podziemiu ujawniła się strajkiem studenckim m.in. na Uniwersytecie Gdańskim i Politechnice Gdańskiej. NZS ponownie zalegalizowano 22 września 1989 roku. Dziś pokolenie NZS-u jest aktywne w życiu publicznym w organizacjach o różnych poglądach i opcjach wyrosłych z anty PRL-owskiej opozycji.

ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę