Niepokojąca skala korupcji

Bruksela uważa, że skala korupcji w Polsce jest „niepokojąca”. W Polsce problemem są zamówienia publiczne, nadzór nad spółkami skarbu państwa i nad ochroną zdrowia. Wśród nagannych zachowań osób piastujących stanowiska państwowe ankietowani wymieniają nepotyzm i kumoterstwo. 

Brak przejrzystości przy przetargach publicznych i niewystarczający nadzór antykorupcyjny w spółkach Skarbu Państwa – to główne zarzuty Komisji Europejskiej, które znajdują się w raporcie na temat korupcji w 28 krajach Unii Europejskiej. O tych ustaleniach poinformowała   korespondentka RMF FM. Słabym pocieszeniem jest dla nas, że Rumunia czy Bułgaria wypadają gorzej.

Komisja Europejska jest zaniepokojona skalą korupcji w Polsce.  Komisja dopatrzyła się braku przejrzystości i niewystarczającego nadzoru antykorupcyjnego oraz  cytuje badania CBOS, z których wynika, że 82 proc. Polaków uważa, że korupcja w naszym kraju jest rozpowszechniona. 

15 procent ankietowanych w Polsce w porównaniu do 4 procent obywateli Unii, w ostatnim roku znalazło się w sytuacji wymuszenia łapówki. Współczynnik ten jest wysoki także wśród Węgrów (13 procent) i Słowaków (14 procent), jednak pod tym względem Polska wyprzedziła inne kraje Unii.

Przeprowadzony w listopadzie ub.r. sondaż Aktualne problemy i wydarzenia” wykazał, że zdecydowana większość ankietowanych uważa, że korupcja jest nadal w naszym kraju dużym problemem. Równocześnie ponad cztery piąte respondentów (85 proc.) uważa, że wśród wysokich urzędników państwowych i polityków często dochodzi do obsadzania krewnych i kolegów na stanowiskach w urzędach, spółkach, bankach itp.

80 proc. badanych uważa, że powszechne jest wykorzystywanie aktywności publicznej we własnej karierze zawodowej. Według respondentów standardy życia publicznego w największym stopniu obniża stosowanie przekupstwa jako metody walki o wpływy polityczne w partii. Prawie dwie trzecie ankietowanych jest zdania, że standardy życia publicznego w dużym stopniu pogarsza korumpowanie kolegów partyjnych, np. za pomocą obietnic załatwienia atrakcyjnej posady, w zamian za oddanie głosu na odpowiedniego kandydata w wewnątrzpartyjnych wyborach. Równie destrukcyjne dla moralności publicznej – według badanych – jest wykorzystywanie przynależności partyjnej dla poprawy własnej sytuacji materialnej i traktowanie działalności publicznej przede wszystkim jako źródła dochodów.

Unijni komisarze przekazali polskim władzom zalecenia: mają zostać wzmocnione zasady ochrony antykorupcyjnej spółek Skarbu Państwa oraz zwiększona przejrzystość przy przetargach publicznych w dziedzinie ochrony zdrowia. Polska powinna też przyjąć długoterminową strategię antykorupcyjną i stworzyć szczegółową listę antykorupcyjnych działań. KE zaleca zmiany w funkcjonowaniu Centralnego Biura Antykorupcyjnego tak, aby procedura wyboru szefa CBA była przejrzysta i gwarantowała jego niezależność od polityków.

Jak podaje „Rzeczpospolita” z raportu Komisji wynika, że na korupcję narzekają w Polsce przedsiębiorcy, którzy uważają, że łapówka czy znajomości to świetny sposób na uzyskanie dostępu do usług publicznych. Wiele nieprawidłowości ma miejsce przy przetargach publicznych, nie tylko w Polsce. KE zwraca uwagę, że rocznie ich wartość w całej UE stanowi aż 20 proc. PKB. Należy więc wzmocnić kontrole i walczyć z ustawionymi przetargami.

Obywatele też narzekają na korupcję, ale wskaźnik tych, którzy wskazują na konieczność dawania łapówek za załatwienie sprawy w administracji publicznej, jest u nas niższy od średniej unijnej. Za to Polacy skarżą się na służbę zdrowia. Wskaźnik 8 proc. tych, którzy twierdzą, że oczekiwano od nich zapłaty za usługi zdrowotne,  nie  jest wysoki, ale  daje nam miejsce w pierwszej czarnej piątce w UE.

Z kolei skalę korupcji przy publicznych zleceniach pokazuje gigantyczna infoafera, czyli korupcja przy przetargach na informatyzację państwa wykryta przez CBA, w której zarzuty ma ok. 40 osób.

Pocieszający jest fakt, że z Indeksu Percepcji Korupcji, sporządzanego przez Transparency International, wynika, że w 2013 roku na 175 państw objętych monitoringiem Polska zajęła 38 miejsce pod względem oceny przejrzystości i uczciwości życia publicznego. W porównaniu z rokiem 2012 pozycja naszego kraju poprawiła się o trzy miejsca.

Ostatni krajowy program walki z korupcją zakończył się w 2009 r., nowy ma być wdrożony w tym roku. Co prawda było kilka wersji rządowej strategii przeciwdziałania korupcji,  ale żadna nie została przyjęta. Przypomnijmy, że osławiona tarcza antykorupcyjna, w 2008 r. opracowana w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, miała chronić szczególnie istotne inwestycje. Jest utajniona. Jej celem było stworzenie mechanizmów zapobiegawczych, które mają zmniejszyć zagrożenie korupcją w dwóch obszarach: prywatyzacji majątku Skarbu Państwa (osłoną antykorupcyjną objęto wybrane spółki Skarbu Państwa) oraz zamówień publicznych o szacunkowej wartości powyżej 20 mln zł.

ASG

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę