Nie przechodź w czerwcu na emeryturę!

Zanim zdecydujesz się przejść na emeryturę, przeczytaj poradę Działu Prawnego, kiedy to zrobić,aby było to najkorzystniejsze.

 

KIEDY KORZYSTNIEJ PRZEJŚĆ NA EMERYTURĘ

LUB PRZELICZYĆ ŚWIADCZENIE

I. Nie przechodź w czerwcu na emeryturę

Sposób waloryzacji składek emerytalnych zaewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego oraz sposób waloryzacji kapitału początkowego jest bardzo ważny ze względu na ich bezpośredni wpływ na wysokość przyznanej emerytury. Wysokość świadczenia zależy więc od finalnej kwoty składek oraz kapitału początkowego; dla zachowania ich realności konieczna jest ich waloryzacja.

Składki zaewidencjonowane na indywidualnym koncie ubezpieczonego waloryzowane są co roku, przy zastosowaniu rocznego wskaźnika waloryzacji. Waloryzację składek przeprowadza się od dnia 1 czerwca każdego roku. Waloryzacji rocznej podlega kwota składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego wg. stanu na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja. Przykładowo 1 czerwca 2014r. przeprowadzona została waloryzacja składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego według stanu na dzień 31.01.2013r., wskaźnikiem waloryzacyjnym za 2013 rok.

Metoda rocznej waloryzacji nie uwzględnia jednak waloryzacji składek za ostatnie miesiące pracy przed przejściem na emeryturę, zaewidencjonowanych po dniu 31 stycznia. Dlatego też mechanizm rocznej waloryzacji uzupełniony został waloryzacją kwartalną, za ostatnie kwartały niestanowiące pełnego roku kalendarzowego.

Przykładowo: kapitał początkowy oraz składki zaewidencjonowane na dzień 31.01.2013 roku na koncie ubezpieczonej Pani X zostały w dniu 1 czerwca 2014 roku zwaloryzowane wskaźnikiem waloryzacyjnym za rok 2013. Pani X nadal pracowała , a wniosek o emeryturę złożyła w kwietniu 2015 roku. W tej sytuacji ZUS dodatkowo zwaloryzuje składki zapisane na koncie ubezpieczonej po dniu 31 stycznia 2013 roku z pomocą kwartalnych wskaźników waloryzacyjnych.

 

Metoda liczenia dodatkowej, uzupełniającej kwartalnej waloryzacji składek, została określona w art. 25a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast zasady waloryzacji kapitału początkowego w art. 173 ustawy.

Jeśli ustalanie emerytury następuje:

  • ·w I lub II kwartale (ale w okresie kwiecień – maj), np. 2014 r., wówczas kwota składek poddana ostatniej rocznej waloryzacji (tj. kwota składek na dzień 31 stycznia 2012 r. zwaloryzowana za 2012 r.) powinna być włączona w cykl waloryzacji kwartalnych poczynając od waloryzacji za I kwartał 2013 r.;
  • ·w II kwartale, ale w czerwcu, np. 2014 r., wówczas kwota składek poddana ostatniej rocznej waloryzacji (tj. kwota składek na dzień 31 stycznia 2013 r. zwaloryzowana za 2013 r.) nie podlega żadnej waloryzacji kwartalnej;
  • ·w III lub IV kwartale, np. 2014 r., wówczas kwota składek poddana ostatniej rocznej waloryzacji (tj. kwota składek na dzień 31 stycznia 2013 r. zwaloryzowana za 2013 r.) powinna być włączona w cykl waloryzacji kwartalnych poczynając od waloryzacji za I kwartał 2014 r.

Natomiast, gdyby Pani X wniosek o emeryturę złożyła w kwietniu 2015r., ale pozostałe warunki uprawniające do nabycia prawa do tego świadczenia, np. wiek emerytalny, osiągnie w czerwcu 2015r., kwota składek zostanie poddana od dnia 1 czerwca 2015r. waloryzacji rocznej bez waloryzacji kwartalnej.

W konsekwencji złożenie wniosku o emeryturę w czerwcu może spowodować przyznanie niższego świadczenia emerytalnego niż w pozostałych 11 miesiącach. Skutkuje to tym, że wysokość świadczeń ustalanych w innych miesiącach niż czerwiec, w stosunku do świadczeń osób, które składały wnioski o emeryturę bądź rentę w czerwcu są około sześć lub siedem procent wyższe, ponieważ bardziej korzystne z punktu widzenia obywatela jest waloryzacja kapitału początkowego sposobem kwartalnym, czego dowodzą dostępne badania i obliczenia.

Rok Wskaźnik waloryzacji rocznej Iloczyn wskaźników waloryzacji kwartalnej
2009

107,22%

113,60%

2010

103,98%

110,91%

2011

105,18%

112,76%

2012

104,68%

115,99%

Stąd też ubezpieczeni sami muszą zadecydować, czy przejdą na emeryturę w czerwcu czy też w innych miesiącach, otrzymując wyższe świadczenie.

Stanowiska sądów również są niejednolite:

-        z jednej strony Sąd Apelacyjny w Łodzi w uzasadnieniu do wyroku z dnia 13 lutego 2013 r. (III AUa 757/12) w sprawie kapitału początkowego osób przechodzących na emeryturę w czerwcu danego roku stwierdził „ Jest oczywiste, że waloryzacja kwartalna nie dotyczy osób, których emerytura zostaje ustalona w czerwcu danego roku, gdyż ich składki i kapitał na dzień 1 czerwca zostały zwaloryzowane wskaźnikiem rocznym, a więc za cały rok poprzedzający ustalenie emerytury. Osoby przechodzące na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku, czyli w pozostałych miesiącach II kwartału, także mają zwaloryzowane składki za cały poprzedni rok, a to dzięki mechanizmowi waloryzacji kwartalnej, ponieważ w tym przypadku ostatniej waloryzacji kwartalnej dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku, a więc cały rok poprzedzający przejście na emeryturę objęty jest waloryzacją”,

-        z drugiej strony Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 30 stycznia 2013r. w sprawie III AUa 1068/12 – w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku (w drugim kwartale) ostatniej kwartalnej waloryzacji składek oraz kapitału początkowego dokonuje się wskaźnikiem za czwarty kwartał poprzedniego roku.

Stąd też oczywistym wydaje się wniosek, iż bez zmian legislacyjnych, które ujednoliciłyby zasady ustalania wysokości emerytury w kontekście waloryzacji składek i kapitału początkowego, czerwiec nadal będzie pozostawał najbardziej niekorzystnym miesiącem ustalania prawa do tego świadczenia.

II. Zmiany od 1 maja 2015r. które pozwolą zwiększyć emeryturę:

a) przeliczenie emerytury według nowych zasad również dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku (art. 55a ustawy emerytalnej)

Osoby urodzone przed 1948 r. nie zostały objęte reformą emerytalną, dlatego ich emerytury obliczane są wg tzw. starych zasad. Pod pewnymi warunkami istnieje jednak możliwość obliczenia emerytury wg tzw. nowych zasad. Zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej ubezpieczony urodzony przed 1949 r., który po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuował ubezpieczenie i wystąpił o emeryturę na podstawie art. 27 po dniu 31 grudnia 2008 r., ma prawo do jej wyliczenia na podstawie art. 26, czyli wg nowych zasad, jeżeli jest to dla niego korzystniejsze.

b) nowela wprowadziła zmianę zasad zaliczenia do kapitału początkowego okresu nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów (art. 185a ustawy emerytalnej).

c) nowe zasady ustalania kapitału początkowego za okresy opieki nad dziećmi (art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej).

Okres urlopu wychowawczego jest uwzględniany jako okres nieskładkowy. Po zmianach, od 1 maja 2015r. okres urlopu wychowawczego będzie uwzględniany w wysokości 1,3 podstawy wymiaru za każdy rok, czyli tak, jak  okresy składkowe. Dzięki tym zmianom, osoby korzystające z urlopów wychowawczych będą mogły liczyć na wyższy kapitał początkowy, a w rezultacie na wyższą emeryturę.

Osoby, którym ZUS ustalił już kapitał początkowy, mogą wnosić o ponowne jego obliczenie. Z urzędu ZUS przeliczy kapitał początkowy według nowo wprowadzonych zmian, dla osób, które pierwszy raz występują o ustalenie wysokości emerytury.

d) jeśli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury można stosować tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny (art. 26 ust. 6 ustawy emerytalnej).

Treść komunikatów w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn wskazuje, że wskaźnik średniego dalszego trwania życia ulega stopniowemu wydłużeniu dla danej grupy wiekowej, co powoduje ograniczenie pozytywnego wpływu wydłużenia aktywności zawodowej na wysokość przyszłej emerytury. Z tej przyczyny nie jest w pełni realizowany cel ustawy w postaci zachęty do wydłużenia aktywności zawodowej. Umożliwiono zatem zastosowanie tablic dalszego trwania życia obowiązujących w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny – jeżeli będzie to bardziej korzystne dla ubezpieczonego.

e) Możliwość ponownego ustalenia emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej

Wprowadzony do ustawy emerytalnej art. 110a umożliwia ponowne ustalenie emerytury (od przeliczonej podstawy jej wymiaru) na wniosek emeryta, który spełnił łącznie następujące warunki:

  • ·do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury wskazał wynagrodzenia przypadające w całości lub w części po przyznaniu emerytury,
  • ·na podstawie wskazanych wynagrodzeń udowodnił, że nowo ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%.

Ponowne ustalenie emerytury w myśl tego przepisu możliwe jest tylko raz.

Stan prawny na dzień 18.05.2015r.

Maria Szwajkiewicz

Dział prawny RG NSZZ „Solidarność” w Gdańsku

Download PDF
Powrót Drukuj stronę