Narodziny „Solidarności”

17 września 1980 r. powstaje NSZZ „Solidarność” w kształcie takim, jaki znamy do dzisiaj, tj. jednego, ogólnopolskiego niezależnego i samorządnego związku zawodowego. Tego dnia w siedzibie gdańskiego MKZ w klubie „Ster” („mateczniku” stoczniowego ZSMP – sic!) w Gdańsku Wrzeszczu przy Al. Grunwaldzkiej zbierają się przedstawiciele niezależnego ruchu związkowego z całego kraju. Delegaci Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich i Międzyzakładowych Komisji Robotniczych podejmują najważniejszą decyzję – „Solidarność” będzie działała w całej Polsce. Przedstawiciele ponad 30 międzyzakładowych i zakładowych komitetów z całej Polski podjęli decyzję o ujednoliceniu statutów oraz wspólnym zarejestrowaniu jednego ogólnokrajowego związku. Koncepcję ogólnokrajowego związku przedstawiają Karol Modzelewski i mec. Jan Olszewski. 

Już 1 września Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przekształcił się w Międzyzakładowy Komitet Założycielski (MKZ) nowych związków zawodowych, który wprowadził się do tymczasowej siedziby przy ul. Marchlewskiego 13 w Gdańsku Wrzeszczu. Wieczorem rozpoczęło się pierwsze po strajku spotkanie Prezydium MKZ i członków Komisji Ekspertów z delegatami załóg. Na ekspertów MKZ w Gdańsku powołani zostali Jacek Kuroń, prof. Edward Lipiński i dr Lech Kaczyński. 13 września Prezydium MKZ w Gdańsku przyjęło projekt statutu.

17 września w klubie „Ster” wzięli udział delegaci regionalnych komitetów założycielskich z Katowic, Krakowa, Warszawy, Bydgoszczy, Wałbrzycha, Krosna, Elbląga, Łodzi, Prudnika, Jastrzębia Zdroju, Stalowej Woli, Wrocławia, Andrychowa, Lublina, Bytomia, Opola, Siemianowic, Torunia, Tych, Płocka, Kołobrzegu, Poznania, Słupska, Gorzowa Wielkopolskiego, Rzeszowa, Żywca, Koźla, Opola, Szczecina oraz przedstawiciele Komitetu Założycielskiego NSZZ Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty. Program spotkania przewidywał dyskusję nad bieżącym planem działania, powołanie NSZZ w całym kraju, statut oraz powołanie Komisji Koordynacyjnej MKZ-tów. Celem była realizacja porozumień z rządem, projekt ustawy o związkach zawodowych, realizacja ustawy o samorządzie robotniczym, ustawy o przedsiębiorstwie, cenzurze, metodyka zawierania układów zbiorowych, koordynacja bieżącej działalności MKZ-tów i taktyka.

Obrady zakończyły się przyjęciem założenia, na wniosek radcy prawnego MKZ NSZZ Mazowsza mec. Jana Olszewskiego, że MKZ w Gdańsku przygotuje projekt statutu całego NSZZ, na podstawie którego wszystkie MKZ zarejestrują się jako jeden związek. Projekt  uzasadniał delegat z Wrocławia Karol Modzelewski, wówczas dr nauk humanistycznych, zwolennik teorii syndykalistycznych, proponując, by nową organizację nazwać: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Na wniosek Modzelewskiego zdecydowano o utworzeniu jednolitego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, a nie federacji związków.

Po spotkaniu gdański MKZ wydał komunikat, który głosi iż „W chwili obecnej do NSZZ wstąpiło ponad 3 miliony ludzi w około 3500 zakładach. W słabszych lub mniej licznych ośrodkach powstawaniu nowych związków towarzyszy strach przed szykanami i represjami. Niektóre poczynania władz, jak przesłuchiwanie i zatrzymywanie przez SB i MO delegatów robotniczych czy otoczenie ich nadzorem milicyjnym, stanowi źródło nowych napięć. Również dyrekcje wielu przedsiębiorstw tworzą ustawiczne przeszkody w pracy Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych.”

Powołana została Krajowa Komisja Porozumiewawcza, mająca pełnić funkcje koordynujące oraz Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność”, którego przewodniczącym został Lech Wałęsa. Do KKP zostali delegowani m.in. Andrzej Gwiazda (został wiceprzewodniczącym), Jan Rulewski, Ryszard Kalinowski, Kazimierz Świtoń, Andrzej Słowik. Tworzyli ją po jednym przedstawicielu z każdego komitetu założycielskiego. KKP miała charakter otwarty, przyjmowano do niej przedstawicieli międzyzakładowych (regionalnych) struktur, zgłaszających akces do Związku. Delegaci zgodzili się, aby siedziba Związku mieściła się Gdańsku.

Do drugiego spotkania przedstawicieli MKZ-ów dochodzi 22 września, na którym zebrani przyjmują przygotowany przez gdański MKZ projekt Statutu. 24 września delegacja NSZZ „Solidarność” składa w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie wniosek o rejestrację Związku. NSZZ „Solidarność” został zarejestrowany 10 listopada 1980 roku.

ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę