Historia. 8 września 1968. Usłyszcie mój krzyk

Ryszard Siwiec – żołnierz AK, filozof, absolwent Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. 8 września 1968 roku dokonał samospalenia w czasie ogólnopolskich dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie w obecności 100 tysięcy widzów oraz władz partyjnych i dyplomatów placówek zagranicznych. Zmarł po 4 dniach w Szpitalu Praskim w Warszawie. Zaprotestował w ten sposób przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego w tym Wojska Polskiego na Czechosłowację.

ryszard_siwiec

Zanim oblał się rozpuszczalnikiem, rozrzucił ulotki z apelem protestacyjnym. Całe zdarzenie zostało zarejestrowanie przez Polską Kronikę Filmową, natomiast ówczesne władze sytuację tę przemilczały, bezpośrednim świadkom zaś wmawiano, że Siwiec był osobą niezrównoważoną psychicznie. Agresja na Czechosłowację z udziałem wojsk polskich przekonała go, że należy wstrząsnąć sumieniem rodaków.

Był mieszkańcem Przemyśla i tuż przed wyjazdem do Warszawy sporządził testament oraz nagrał na taśmę magnetofonową antykomunistyczne przesłanie kończąc je słowami: „Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się! Usłyszcie mój krzyk, szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własną i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie, opamiętajcie się! Jeszcze nie jest za późno!”

Ryszard Siwiec miał zniknąć z kart historii i wspomnień. Tak się nie stało. Jego krzyk został usłyszany. Najpierw w 1981 r. jego rodzina własnym sumptem wydała broszurę opisującą ten dramatyczny protest szarego człowieka. W 1991 reżyser Maciej Drygas nakręcił poświęcony Siwcowi film pt. „Usłyszcie mój krzyk”, w którym wykorzystano ocenzurowane wcześniej fragmenty Polskiej Kroniki Filmowej. W 2001 r. prezydent Republiki Czeskiej, Václav Havel przyznał pośmiertnie Ryszardowi Siwcowi order Tomáša Masaryka pierwszej klasy. 19 sierpnia 2003 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, ale rodzina odmówiła przyjęcia odznaczenia od prezydenta Kwaśniewskiego.

4 września 2006 ambasador Słowacji przekazał na ręce Wita Siwca, syna zmarłego Order Podwójnego Białego Krzyża III klasy.

W czerwcu 1991 Rada Miasta Przemyśla podjęła decyzję, aby nowy most, wybudowany w miejsce starego mostu wiszącego, nosił imię Ryszarda Siwca. 5 lutego 2009 roku jego imieniem nazwano jedną z ulic w Pradze przy której mieści się Instytut Badania Reżimów Totalitarnych.

Zdjęcie: Ryszard Siwiec – żołnierz AK, filozof, księgowy z Przemyśla. Protestując przeciwko inwazji na Czechosłowację dokonał 8 września 1968 samospalenia w czasie ogólnokrajowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie / Wikimedia Commons
Download PDF
Powrót Drukuj stronę