Historia. 29 listopada 1830. Powstanie listopadowe

29 listopada 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe, które swym zasięgiem objęło Królestwo Polskie oraz część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń). Główną przyczyną wybuchu powstania było nieprzestrzeganie przez władców Imperium Rosyjskiego postanowień konstytucji z 1815 roku. Aleksander I w 1819 roku zniósł wolność prasy i wprowadził cenzurę, natomiast w 1821 roku zawieszono wolność zgromadzeń.

powstanie_listopadowe

W 1828 roku w warszawskiej Szkole Podchorążych Piechoty zawiązało się sprzysiężenie pod dowództwem podporucznika Piotra Wysockiego przeciwko wodzowi naczelnemu wojsk Królestwa Polskiego i dowódcy sił rosyjskich stacjonujących w zachodnich guberniach Rosji.

Powstańcy zdobyli Belweder,  rezydencję Wielkiego Księcia, a następnie Arsenał. 3 grudnia 1830 roku powstał Rząd Tymczasowy, na czele którego stanął książę Adam Jerzy Czartoryski.

Wodzem Naczelnym rząd mianował gen. Józefa Chłopickiego, który usiłował doprowadzić do rokowań z carem, ale bez powodzenia. 5 grudnia 1830 roku armia rosyjska wkroczyła na teren Królestwa Polskiego, gdzie często dochodziło do walk powstańców ze znacznie liczebniejszą armią rosyjską.

Ostatecznie powstanie zakończyło się klęska powstańców 21 października 1831 roku. W 1832 roku nastąpiło znaczne ograniczenie autonomii Królestwa Polskiego: zastąpienie konstytucji Statutem Ograniczonym, wcieleniem armii polskiej do rosyjskiej, zniesienie polskiego Sejmu i samorządów, a także likwidacja polskiego szkolnictwa wyższego oraz wprowadzenie języka rosyjskiego do szkól średnich.

Ilustracja: Marcin Zaleski, Cykl Listopadowy, Wzięcie Arsenału, 1830 / Wikimedia Commons
Download PDF
Powrót Drukuj stronę