Historia: 28 stycznia 1990 r. Gdańska „bitwa” o archiwa KW PZPR

Pod koniec stycznia 1990 r. w Warszawie, w wybudowanym w latach 50. Pałacu Kultury i Nauki (na jego frontonie dostrzec można do dzisiaj imię Józefa Stalina) zebrał się ostatni zjazd Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Kończyła się era organizacji, która dyktowała bieg spraw w Polsce, zdominowanej przez rządy towarzyszy. mających wsparcie w Moskwie. Towarzysze jednak pozostali. 

Zaczynała się nowa era – era transformacji, w której znalazło się (i znajduje nadal), miejsce dla towarzyszy z PZPR. Jawią się jako ci, którzy jakoby próbowali „rozsadzić PZPR” od środka. Kto chce, niechaj im wierzy.

Agonii partii towarzyszyły manifestacje najmłodszego, radykalnego, pokolenia, głównie Federacji Młodzieży Walczącej, niegodzącego się na paktowanie z „czerwonym”. Tak działo się w Warszawie, w Krakowie, w Lublinie. Podobnie działo się też wówczas w Berlinie, gdy wokół bloków Berlin Moabit szturmowali siedzibę i archiwum Stasi, prowadzeni „jak po sznurku” tak, aby tłum miał ominąć wartościowe zbiory specsłużby NRD.

Na Pomorzu młodzi, bezkompromisowi ludzie z FMW 28 stycznia 1990 r. udali się pod siedzibę Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku. Wdarli się do środka i opanowali budynek, ujawniając proceder nielegalnego niszczenia dokumentacji KW PZPR. Przyłapali aktywistów – partyjniaków   na gorącym uczynku – w kotłowni budynku odkryto hałdy resztek spalonych akt i niszczarki dokumentów.

Dzisiaj dawni partyjni aktywiści, w tym m.in. członkowie egzekutyw POP i KW PZPR nadal są czynni w życiu społecznym, politycznym samorządowym i gospodarczym. Warto rozejrzeć się naokoło by przekonać się czasem niespodziewanym sojuszu ludzi starego porządku z reprezentantami tzw. demokratycznych zmian.

Akcja niepokornej młodzieży podważała też ustalenia Okrągłego Stołu i koncept „grubej kreski” z lata 1989 roku, wywołała zatem reakcję rządu Tadeusza Mazowieckiego.

Po interwencji Milicji Obywatelskiej okupujący budynek KW PZPR aktywiści FMW zostali spacyfikowani: na 24 godziny, gdyż wrócili następnego dnia. W końcu podpisano porozumienie, które zagwarantowało przekazanie akt zlikwidowanej PZPR do zasobów Archiwum Państwowego.

7 lutego 1990 roku archiwiści z Archiwum Państwowego w Gdańsku, wśród nich śp. Stanisław Flis, późniejszy kierownik Archiwum Komisji Krajowej NSZZ „S”, rozpoczęli przejmowanie dokumentacji PZPR. Są one źródłem wiedzy m.in. o latach 80.

Więcej…>>

Download PDF
Powrót Drukuj stronę