Historia: 28 kwietnia 1947. „Akcja Wisła”

Operacja przeprowadzona przez Grupę Operacyjną „Wisła” zwaną potocznie „Akcją Wisła” rozpoczęła się 28 kwietnia 1947 roku. Wysiedlenia z terenów Polski południowo-wschodniej objęły Ukraińców, Łemków oraz rodziny mieszane polsko-ukraińskie.

Tablica upamiętniająca wypędzonych podczas akcji Wisła w Beskidzie Niskim (fot. Wikimedia Commons).

akcja_wisla

Akcja wysiedleńcza z lat 1944-1946 nie przyniosła efektów zamierzonych przez władze komunistyczne. Część ludności z Łemkowszczyzny uniknęła wysiedleń.

Władze Związku Sowieckiego nie przystąpiły do drugiego etapu „wymiany ludności”, czyli  akcji wysiedleńczej  z południowo-wschodniej Polski na tereny Ukrainy. W tym bowiem czasie sowieckie władze przystąpiły do ostatecznego zdławienia antykomunistycznej i skrajnie nacjonalistycznej UPA.

Podstawowym argumentem propagandy komunistycznej usprawiedliwiającym wysiedlenia w akcji „Wisła”, była walka z ciągle aktywną w Bieszczadach i na Zamojszczyźnie Ukraińską Powstańczą Armią, która odpowiadała za rzezie ludności polskiej na Podolu i Wołyniu oraz prowadziła akcje terrorystyczne za tzw. linią Curzona.

Głównym założeniem planu było przesiedlenie ludności i osiedlenie jej w jak największym rozproszeniu by „banderowcy” z UPA nie znajdowali w niej oparcia w terenie. W dniu ewakuacji od świtu obstawiano wojskiem całe miejscowości, by nie dopuścić do ucieczki ludności.

Mieszkańcy dostawali kilka godzin na spakowanie dobytku i opuszczenie domów, a wagę bagażu określono na 25 kg od osoby. Wielu spośród przesłuchiwanych na miejscu trafiało do aresztu, skąd wywożono ich do obozu koncentracyjnego w Jaworznie pod komendanturą Salomona Morela, oskarżonego przez Polskę o zbrodnie przeciwko ludzkości (zmarł w 2007 roku w Tel Awiwie).

Do 15 sierpnia 1947 roku wysiedlono prawie 140 tys. osób. Najwięcej wysiedlonych osadzono w województwie olsztyńskim – 55 tysięcy osób, szczecińskim – około 48 tysięcy oraz wrocławskim – około 21 tysięcy.

Wysiedlenia doprowadziły do upadku gospodarczego terenów południowo-wschodniej Polski. Większość wsi została wyludniona, a zabudowania uległy zniszczeniu.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę