BHP: Lżej dźwigaj

Transport ręczny w wielu dziedzinach gospodarki odszedł w zapomnienie ze względu na automatyzację i mechanizację procesów technologicznych. Istnieją jednak sektory naszego życia, w których ręczne przenoszenie, unoszenie, podnoszenie przedmiotów ma w dalszym ciągu miejsce i jeszcze długo nie zostanie wyeliminowane.

Przykładem może tu być praca w handlu, ale nie tylko, ponieważ z ręcznym podnoszeniem czy przenoszeniem ciężarów mamy również do czynienia w naszym życiu codziennym, na przykład remontując dom, mieszkanie czy robiąc zwykłe zakupy.

W Polsce o bezpiecznym i higienicznym ręcznym transporcie traktuje rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej, a w przypadku kobiet także rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet.

Przepisy te podają normy dla ręcznego transportu, przez który rozumie się: unoszenie, podnoszenie, układanie, pchanie, ciągnięcie, przenoszenie, przesuwanie, przetaczanie lub przewożenie.

I tak masa przedmiotów podnoszonych i przenoszonych przez jednego pracownika nie może przekraczać:

  • przy pracy stałej: 30 kg dla mężczyzn oraz 12 kg dla kobiet
  • przy pracy dorywczej: 50 kg dla mężczyzn oraz 20 kg dla kobiet.

Jako pracę dorywczą rozumie się ręczne przemieszczanie przedmiotów, materiałów nie częściej niż 4 razy na godzinę, jeżeli łączny czas wykonywania tych prac nie przekracza 4 godzin na dobę.

Kobietom w ciąży lub karmiącym piersią dozwolone jest podnoszenie lub przenoszenie przedmiotów, których ciężar nie przekracza:

  • 3 kg – przy pracy stałej
  • 5 kg – przy pracy dorywczej.

Same normy podnoszenia czy przenoszenia przedmiotów nie rozwiązują jednak problemu, ponieważ ważna jest nie tylko waga dźwiganego przedmiotu, ale także sposób, w jaki go na przykład podnosimy. Podnosząc jakiś przedmiot z ziemi, powinniśmy to robić przy ugiętych w kolanach nogach. Nieprawidłowe wykonywanie tych prac może powodować groźne urazy, zwłaszcza kręgosłupa. W przypadku stwierdzenia, że sposób wykonywania prac jest nieprawidłowy i stwarza zagrożenia pracodawca jest obowiązany zapewnić wstrzymanie tych prac do czasu zastosowania odpowiednich działań eliminujących zagrożenia. Jednym z takich działań może być zapewnienie odpowiednich przerw w pracy na odpoczynek.

Jeżeli praca ma polegać na ręcznym przemieszczaniu przedmiotów nieporęcznych, niestabilnych, ze zmiennym środkiem ciężkości, w celu prawidłowego wykonania zadania powinna być opracowana instrukcja podająca szczegółowe zasady bezpiecznego postępowania. Zgodnie z kodeksem pracy, pracownik jest obowiązany potwierdzić na piśmie zapoznanie się z taką instrukcją.

W razie konieczności przenoszenia przedmiotu trzymanego w odległości większej niż 30 cm od tułowia należy albo zmniejszyć o połowę dopuszczalną masę przedmiotu, czyli może to być maksymalnie 15 kg zamiast 30 kg (przy pracy stałej) oraz 25 kg zamiast 50 kg (przy pracy dorywczej), albo czynności te powinny być wykonywane przez co najmniej dwóch pracowników.

Pracodawca musi oceniać ryzyko zawodowe występujące przy ręcznych pracach transportowych, w szczególności biorąc pod uwagę indywidualne predyspozycje pracownika, takie jak sprawność fizyczna, wiek i stan zdrowia oraz informować o tym ryzyku narażonych na nie pracowników. Ocena ryzyka zawodowego jest niejednokrotnie przeprowadzana rutynowo, a nie z punktu widzenia praktycznego każdego narażonego na nie pracownika, ale w razie jakichkolwiek wątpliwości co do jakości dokonanej oceny można zwrócić się do społecznego inspektora pracy, jeżeli taki został w zakładzie wybrany lub do zakładowej organizacji związkowej.

Iwona Pawlaczyk

Dopuszczalne normy dla ręcznych prac transportowych podają:

  • Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych
  • (Dz. U. nr 26, poz. 313 i nr 82, poz. 930 oraz nr 56, poz. 642 z 2009 r.)
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. nr 114, poz. 545 oraz nr 127, poz. 1092 z 2002 r.)
Download PDF
Powrót Drukuj stronę