8 maja 1945: Koniec wojny w Europie

8 i 9 maja 1945 roku do mieszkańców miast i wsi na europejskim kontynencie dotarła wieść o zakończeniu wojny. Większość ludzi przyjęła ją z szaloną radością, dla innych to był zwykły dzień. Byli tacy, którzy z jeszcze większym niepokojem spoglądali w przyszłość. 8 maja nie był tak hucznie świętowany jak 9 maja, bo tę drugą datę uznawano jako dzień zwycięstwa Armii Czerwonej nad hitlerowskimi Niemcami. Dzień Zwycięstwa do dziś 9 maja obchodzi się w Rosji.

Traktat pokojowy nie został podpisany. Niemcy uznały naszą zachodnią granicę w grudniu 1970 r. Jednak w przepisach migracyjnych odwoływały się w RFN do lat 90 do granic Rzeszy z 1937 roku.

8 maja 1945 roku w Berlinie dowództwo niemieckie podpisało bezwarunkową kapitulację wobec aliantów.
Nie był on jednak dniem wolności. Data ta upamiętnia zwycięstwo nad narodowym socjalizmem.
Na wschód od Łaby zapadła żelazna kurtyna, jak określił stan geopolityczny Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia w Fulton (ang. iron curtain).
- Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna dzieląc nasz Kontynent. Poza tą linią pozostały stolice tego, co dawniej było Europą Środkową i Wschodnią. Warszawa, Berlin, Praga, Wiedeń, Budapeszt, Belgrad, Bukareszt i Sofia, wszystkie te miasta i wszyscy ich mieszkańcy leżą w czymś, co trzeba nazwać strefą sowiecką, są one wszystkie poddane, w takiej czy innej formie, wpływowi sowieckiemu, ale także – w wysokiej i rosnącej mierze – kontroli ze strony Moskwy – mówił Churchill.
Do podpisania kapitulacji doszło późnym wieczorem, według czasu moskiewskiego był już 9 maja.
W kwaterze marszałka Żukowa, w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst w Berlinie powtórzono podpisanie bezwarunkowej kapitulacji, całych Niemiec przed przedstawicielami trzech mocarstw sojuszniczych – ZSRS, USA i Wielkiej Brytanii. Przy podpisaniu aktu kapitulacji był: generał Carl Spaatz (USA), brytyjski marszałek lotnictwa Arthur Tedder, marszałek Gieorgij Żukow oraz generał Jean de Latrre de Tassigny (Francja).
Pierwsza niemiecka kapitulacja miała miejsce dzień wcześniej 7 maja 1945 r. we francuskim Reims jako „wstępny protokół kapitulacji”. Ze strony niemieckiej akt podpisali dokument feldmarszałek Wilhelm Keitel, naczelny dowódca Kriegsmarine admirał Hans-Georg von Friedeburg i generał pułkownik Luftwaffe Hans-Jürgen Stumpff, jako reprezentant  feldmarszałka von Greima.
Formalnie akt podpisano późnym wieczorem, gdy zgodnie z czasem moskiewskim był już 9 maja (22:43 w Berlinie, 0:43 w Moskwie).
Tego dnia zakończyło się powstanie praskie w Czechach. Stolica Czechosłowacji właściwie nie ucierpiała.
8 maja 1945 w bitwie pod Kuryłówką nieopodal Leżajska oddziały Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) odparły trzy ataki NKWD. Była to jedna z większych bitew, w której poległo 57 enkwadzistów i 10 partyzantów. Wieś Kuryłówka w odwecie została przez NKWD spacyfikowana.
24 kwietnia 2015 roku Sejm zniósł Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności z 9 maja. Tradycja obchodów Dnia Zwycięstwa w Polsce 9 maja była wynikiem zależności od Moskwy.
Toczyła się nadal wojna na Dalekim Wschodzie. Kapitulację cesarstwa Japonii podpisano 2 września 1945 roku na pokładzie pancernika USS „Missouri”.
ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę