4 lutego 1945. Konferencja w Jałcie

4 lutego 1945 roku w Jałcie na Krymie spotkali się liderzy koalicji antynazistowskiej: Józef Stalin, Winston Churchill i Franklin Delano Roosevelt.

Rozmawiali tydzień, decydując o losach milionów ludzi. Spotkali się w imię powojennego ładu. Jałtańskie ustalenia nigdy nie zostały przyjęte zgodnie z kanonami prawa międzynarodowego.

Zdecydowano, że trzy mocarstwa oraz Francja (mimo że tworzyła kolaborujący z Niemcami rząd w Vichy) będą okupowały Niemcy, na które nałożono reparacje wojenne.

Polska ostatecznie utraciła województwa wileńskie, lwowskie, tarnopolskie, stanisławowskie, nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Rekompensatą dla Polski (niepełną, utraciliśmy 60 tys. km kw., czyli obszar Szwajcarii i Słowenii) było Pomorze Zachodnie, część Prus Wschodnich i cały Śląsk. Trzech wodzów przystało na utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, który  został zobowiązany do przeprowadzenia wolnych wyborów. Nadzór nad „nowym ładem” otrzymali Stalin, „Smiersz” i NKWD.

Podjęto decyzję o przesunięciu granic i gigantycznych przesiedleniach: Niemców z Polski, Węgier, Czechosłowacji, Polaków ze wschodnich województw RP, Węgrów z Czechosłowacji.

Zachód potrzebował Stalina, by wygrać wojnę z Niemcami Hitlera, a przede wszystkim – w wojnie z Japonią.

Laurence Steinhardt, ambasador USA w Moskwie w 1945 r. pisał: „Próby zbliżenia ze strony Anglii czy USA są tu interpretowane jako oznaki słabości. Oni reagują tylko na siłę”.

Porządek jałtański trwał niezachwianie do 1990 r., kiedy rozpadł się ZSRS.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę