4 czerwca 1989 – wybory na 35 procent

4 czerwca 1989 roku poszliśmy do częściowo wolnych wyborów. Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku określane są jako  wybory do Sejmu Kontraktowego. Były to pierwsze – choć częściowo, wolne wybory w powojennej historii Europy Środkowo-wschodniej po 1945 roku. Wybory z 4 czerwca 1989 r. były rezultatem porozumienia zawartego pomiędzy władzą komunistyczną a przedstawicielami części opozycji i Kościoła podczas obrad Okrągłego Stołu. Polska stała się pierwszym państwem bloku wschodniego, w którym wyłonieni w wyborach przedstawiciele części opozycji demokratycznej uzyskali realny wpływ na sprawowanie władzy. Przepustkę do władzy dał im znaczek „Solidarności” i fotografia z Lechem Wałęsą, pierwszym przewodniczącym Związku. Wybory, choć kontraktowe i przy próbie ratowania „listy krajowej” przed II turą (12 czerwca Rada Państwa wydała dekret zmieniający ordynację wyborczą do Sejmu X kadencji – 33 mandaty z listy krajowej miały być przekazane do okręgów i obsadzone w drugiej turze wyborów) zakończyły się wielkim zwycięstwem opozycji. Kandydaci spod znaku Solidarności zdobyli wszystkie przysługujące im na mocy umowy 161 mandaty w Sejmie oraz 99 spośród 100 w Senacie.

Przypomnijmy, że w grudniu 1988 roku powołany został Komitet Obywatelski przy przewodniczącym NSZZ „S”, tworzony przez zwolenników rozwiązań kompromisowych. W styczniu 1989 roku działacze PZPR przyjęli koncepcję porozumienia z „Solidarnością”. Od lutego do kwietnia 1989 roku podczas Okrągłego Stołu ustalono, że 65 proc. miejsc w Sejmie przypadnie PZPR, ZSL i SD. O pozostałe 35 proc. ubiegać się będą kandydaci bezpartyjni. Wolne miały być wybory do Senatu

Po latach okazało się, że Sejm kontraktowy okazał się jednym z najbardziej „płodnych” parlamentów III RP. Pięć miesięcy po czerwcowych wyborach runął mur w Berlinie. W styczniu 1990 roku Mieczysław F. Rakowski zakomenderował na Nadzwyczajnym Zjeździe PZPR: „Sztandar wyprowadzić!”. Rząd Tadeusza Mazowieckiego, od lat 50. dziennikarza, w latach 70. posła Koła „Znak”, członka opozycji demokratycznej trwał przy podjętych z PZPR ustaleniach przy Okrągłym Stole i w podwarszawskiej Magdalence. Prezydent Bronisław Komorowski, w 1989 r. krytyczny wobec Okrągłego Stołu, dzisiaj lansuje rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 roku, jako Święto Wolności, choć nie były w pełni demokratyczne.  Na znak protestu przeciwko kompromisowi z PZPR – z pominięciem środowisk niepodległościowych, chadeckich (Stronnictwo Pracy) i narodowych część opozycji nie uczestniczyła w wyborach 4 czerwca 1989 roku.

ASG

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę